Американско-израелските напади врз Иран, што започнаа во саботата, предизвикаа стравувања дека цените на нафтата нагло ќе пораснат, при што некои аналитичари проценуваат дека тие би можеле да достигнат од 72 до 100, па дури и 120 долари за барел — што би било највисоко ниво од почетокот на војната во Украина, објави француската телевизија BFM.

Според истиот медиум, нападите на САД и Израел врз Иран го дестабилизираат Блискиот Исток и транспортните патишта за сурова нафта, а трајното затворање на стратешкиот Ормузски теснец би можело да има сериозни последици за глобалното снабдување со „црно злато“.

Бројни експерти предвидуваат силен пораст на цената на нафтата кога пазарот ќе се отвори по викендот.

„Од 72 долари пред нападот, цената на барел наскоро би можела да достигне 100 долари“, изјави економскиот советник на Кремљ, Кирил Дмитриев, на мрежата X. Такво ниво не е видено од почетокот на војната во Украина пред четири години, забележува францускиот медиум.

Според Хомајун Фалакшахи, аналитичар во „Кплер“, цената би можела да надмине и 120 долари во случај на продолжена војна и регионална ескалација.

Персискиот Залив е дом на неколку големи производители на нафта, вклучувајќи го и Иран, кој е меѓу десетте најголеми производители во светот со 3,1 милион барели дневно. Неговата нафта е релативно лесна за екстракција, со трошоци од околу 10 долари за барел — цена што главно ја постигнуваат земјите од Заливот. За споредба, производството на барел во Канада или САД чини меѓу 40 и 60 долари, вели Арне Ломан Расмусен, аналитичар во „Глобал Риск Менаџмент“.

Техеран располага со трети најголеми резерви на сурова нафта во светот, што го прави стратешки играч на долг рок. Нападите врз неговата инфраструктура нема да поминат без последици, особено за Кина, која увезува 80 проценти од иранската нафта.

Главниот ризик за пазарот останува можноста за трајна блокада на Ормузскиот теснец, кој го поврзува Персискиот Залив со Индискиот Океан. Се очекува преминот во 2024 година да пренесува околу 20 милиони барели дневно, според американската Администрација за енергетски информации (EIA), што претставува речиси 20 проценти од светската потрошувачка на течни горива.

Иранските медиуми, повикувајќи се на Револуционерната гарда, тврдеа дека теснецот е „де факто затворен“.

Продолжената парализа на овој клучен премин би имала сериозно влијание врз глобалното снабдување, бидејќи само Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати располагаат со цевководи што овозможуваат заобиколување на теснецот, со ограничен капацитет од 2,6 милиони барели дневно.

Според „Marine Traffic“, дел од танкерите веќе го промениле курсот или застанале пред да влезат во Ормузскиот теснец.

Вашингтон ги повика комерцијалните бродови да „се држат подалеку“ од Персискиот Залив, а третата по големина светска бродска компанија CMA-CGM им препорача на своите бродови во регионот да побараат засолниште.

САД во моментов немаат планови да ги користат своите стратешки резерви од 415 милиони барели, според „Фајненшл тајмс“. Сепак, евентуалното користење на резервите би можело да ги смири пазарите, особено ако ОПЕК+ истовремено го зголеми производството.