Новиот европски систем за влез/излез (EES) , воведен за зајакнување на безбедноста и дигитализација на граничните контроли, продолжува да предизвикува загриженост кај авиоиндустријата и патниците за потенцијални доцнења на граничните премини.

На редовниот брифинг на Европската комисија, новинарите побараа објаснувања за мерките што Комисијата планира да ги користи за да им помогне на земјите-членки да го имплементираат системот, како и одговори на критиките дека ЕЕС би можел да го продолжи времето на чекање на границите, објави дописникот на ЕУправодво од Брисел.

Претставниците на Комисијата изјавија дека системот веќе дава резултати во областа на безбедноста, но признаа дека на некои аеродроми постојат оперативни предизвици за кои, како што тврдат, новите регулативи не се единствено одговорни.

На прашањето какви конкретни мерки ќе преземат, портпаролот на Европската комисија рече дека, поради претстојната летна сезона, во вторник (7 јули) ќе се одржи технички состанок со претставници на воздухопловната индустрија, додека комесарот Маркус Брунер ги интензивира контактите со министрите во земјите-членки за да утврди каква дополнителна поддршка е потребна.

Тој додаде дека Комисијата верува дека проблемите на одредени аеродроми не се последица на самиот систем, туку првенствено недостаток на персонал, ограничувања во инфраструктурата и целокупниот капацитет на аеродромите.

„Она што е многу важно да се нагласи сега е дека Фронтекс е подготвен да го распореди својот персонал на најпрометните аеродроми. Тие исто така ќе помогнат во имплементацијата на новата апликација за претходна регистрација што е развиена за сите земји-членки“, рече портпаролот.

Тој изјави дека земјите што веќе ја користат апликацијата, како што е Шведска, гледаат добри резултати, бидејќи таа го поедноставува и забрзува процесот на регистрација на патници.

Зборувајќи за можните застои во текот на летната сезона, портпаролот објасни дека системот овозможува одредена флексибилност. Во случај на исклучително голема оптовареност на граничните премини, земањето биометриски податоци, т.е. фотографии на лицето и отпечатоци од прсти, може привремено да се одложи, но само при првиот влез во ЕУ, со цел да се забрза протокот на патници. Тој нагласи дека ова не ги елиминира граничните контроли и дека безбедносните проверки ќе продолжат да се спроведуваат.

„Пред да започнеме со постепеното воведување на новиот систем во октомври минатата година, земјите-членки ни кажаа дека се подготвени. Сега од нив зависи правилно да го имплементираат на сите гранични премини, а Комисијата ќе продолжи да им помага и дополнително да ја зајакнува својата поддршка“, заклучи портпаролот.

Може ли имплементацијата на EES да биде пофлексибилна поради летните гужви?

На прашањето дали можноста за пофлексибилна примена на системот EES за време на летниот шпиц значи дека луѓето кои претставуваат безбедносен ризик можат полесно да патуваат и дали ова го доведува во прашање тврдењето дека системот ја зајакнува безбедноста на ЕУ, портпаролот објасни дека привремената флексибилност не значи олеснување на граничните контроли. Тој додаде дека контролите секогаш се вршат, додека земањето биометриски податоци при првиот влез може да се одложи само во ситуации на голема побарувачка.

„Ова не претставува отворање на границите, бидејќи идентификацијата и безбедносните проверки остануваат задолжителни. Целта е токму да се комбинира повисоко ниво на безбедност и побрз проток на патници“, објасни тој, потсетувајќи дека земјите-членки претходно ја потврдиле својата подготвеност, но дека сега проблемите се јавуваат во пракса на одредени локации.

Тој исто така рече дека Комисијата не зборува за „притисок“ во смисла на принуда, туку за соработка и оперативна поддршка на земјите-членки. Додаде дека со помош на Фронтекс и дополнителни технички решенија се прават обиди за забрзување на обработката на патниците и намалување на обемот на работа, но дека капацитетот и организацијата на поединечните аеродроми се клучен фактор за доцнењата.

Апликација за регистрација и разлики во имплементацијата меѓу членовите

На прашањето за апликацијата за претходна регистрација на патници во рамките на EES, новинарите посочија на изјавите на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, која призна дека имало одложувања и технички тешкотии, но не ја спомена оваа апликација.

Се потсетува дека апликацијата е веќе достапна и во пракса се покажа како ефикасно решение за забрзување на граничните процедури.

Шведска е наведена како пример за добра пракса, каде што нејзиното спроведување даде добри резултати во однос на намалувањето на застојот и скратувањето на времето на чекање, додека во некои земји-членки неговото воведување е сè уште бавно или сè уште е доброволно.

Новинарите прашаа зошто Комисијата не врши поголем притисок врз земјите-членки за поширока имплементација, со оглед на тоа што решението е достапно веќе неколку месеци.

Комисијата одговори дека станува збор за многу корисна алатка која веќе дава конкретни резултати во земјите што ја користат, но дека пристапот кон нејзината имплементација е дел од поширок процес на воведување и прилагодување на национално ниво.

Исто така, беше објавено дека Комисијата планира да организира технички брифинг за системот EES и придружните алатки, вклучително и оваа апликација, со цел дополнително да се разјаснат можностите за негова имплементација, како и постојните опции за флексибилност на системот. Како што е наведено, целта е детално да се објасни што е можно да се имплементира во пракса во рамките на системот, а што не.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Кој ја донесува одлуката за привремено одложување?

Европската комисија објави дека ваквите одлуки се одговорност на националните органи за гранична контрола. Како што е објаснето, одлуките се донесуваат оперативно, на лице место, во зависност од специфичната ситуација на терен. Во случаи кога се проценува дека времето на чекање е значително подолго од вообичаеното, националните власти можат привремено да го одложат собирањето на биометриски податоци.

Во исто време, беше нагласено дека некои од проблемите во јавноста погрешно се поврзуваат директно со новиот систем, иако одредени оперативни предизвици постоеја и претходно.