Меѓународната агенција за енергија предупредува на можни нарушувања на пазарот на нафта поради војната на Блискиот Исток и предлага мерки за заштеда на гориво.

Воедно беа дадени препораки за работата од дома, избегнувањето на бензин и намалувањето на употребата на приватни автомобили се предлагаат за ублажување на економските последици од зголемувањето на цените на енергијата.

Ова веднаш ги врати сеќавањата на поранешното возење пар-непар во Југославија по упатствата објавени од Меѓународната агенција за енергија во петокот. Низ поранешните југословенски земји сè уште има такви кои се сеќаваат на времето кога автомобилите беа дозволени на патот само во зависност од последната цифра од регистарската табличка. Иако ваквите мерки засега не се на маса, пораките што доаѓаат од меѓународните институции сè повеќе повикуваат на сценарија за рационализација на потрошувачката на гориво. 

Меѓународната агенција за енергија предупредува дека војната на Блискиот Исток може да предизвика сериозни нарушувања на глобалните пазари на нафта и гас. Во најновиот апел се повикуваат владите, компаниите и граѓаните да преземат итни мерки за штедење, вклучително и работа од дома каде што е можно, избегнување готвење со бензин и промена на навиките за транспорт.

ИЕА нагласува дека ситуацијата е сериозна и дека нејзините ефекти само ќе се почувствуваат. Во апелот се наведени десет предлози за ублажување на економските последици, со посебен фокус на транспортот, кој сочинува околу 45% од глобалната побарувачка за нафта.

Прашањето е колку долго државата може да ги заштити граѓаните

Се предлага да се поттикне јавниот превоз, да се намали употребата на приватни автомобили, да се споделат возила и да се вози поефикасно, особено во комерцијалниот сектор. Покрај тоа, се препорачува да се избегнуваат деловни летови кога има алтернативи, да се пренасочи употребата на течен нафтен гас и да се намали брзината на автопатите за десет проценти.

Експертите во Хрватска предупредуваат дека, во случај на понатамошно зголемување на цените на нафтата и ескалација на конфликтот, притисокот врз државниот буџет би можел да се зголеми. Прашањето е колку долго владата може да ги заштити граѓаните со ограничување на цените на горивата, особено пред туристичката сезона.

Во таков сценарио, дел од трошоците би ги сноселе даночните обврзници, бидејќи буџетот би ги субвенционирал и цените на горивата за туристите. Токму затоа повторно се отвора прашањето за заштеда на гориво, кое има конкретно историско искуство во овој регион.

Како изгледало возењето пар-непар

Во 1979 година, тогашна Југославија воведе систем на пар-непар регистарски таблички. На првиот ден од имплементацијата, сообраќајот на патиштата беше преполовен, а многу луѓе доцнеа на работа. Јавниот превоз не беше подготвен за ненадејното зголемување на бројот на патници.

Системот пар-непар доведе и до разни обиди за заобиколување на правилата.

Во тоа време, државата не можеше да увезе доволно нафта за да ги задоволи потребите на населението, па на 3 мај 1979 година беше воведен закон според кој само сопствениците на автомобили со непарни и парни регистарски таблички можеа да возат во одредени денови.

Во текот на првите недели, возењето беше забрането за автомобили со одредени регистарски таблички само за време на викендите и четврток, а по неколку месеци беше воведено трајно правило дека автомобилите со парни регистарски таблички не смеат да возат во парни датуми и обратно. Еве како „Вечерњи лист“ нè потсети за ова, во своето издание од 4 мај 1979 година.

Првиот ден од спроведувањето на Федералниот закон за ограничувања на употребата и движењето на лични и други возила беше посветен и на насловната страница на весникот, со наслов „Половина помалку возила на патот“. Во поголем извештај, новинарот Здравко Цезар пишува дека сопствениците на приватни автомобили генерално ја почитувале забраната за возење, па оние со непарни регистарски таблички биле „одморени“, а протокот на сообраќај бил побрз низ целата земја, но и погуст во автобусите и трамваите.

Имало и доцнења. „Вечерњи лист“ напиша дека првиот ден од „навикнувањето“ на новите сообраќајни ограничувања бил почувствуван и во некои работни колективи во Загреб. На пример, во фабриката за машински алати „Првомајска“, бројот на работници кои доцнеле на работа се зголемил за околу 50 проценти! Сепак, како што тврдеше ЗЕТ, многумина доцнеле затоа што не биле навикнати да патуваат со автобуси и трамваи, туку само со свои автомобили.

Серијата написи што опфаќаат неколку дена завршува на 16 мај, десет дена по почетокот на спроведувањето на новиот Закон, со наслов „Потрошувачката е намалена за 8 проценти“.

Дали денес постои систем на непарни и парни броеви?

За среќа, системот пар-непар не траеше долго, но беше забележан и во некои европски земји во 21 век, од еколошки причини или поради прекумерна метеж во градските центри.

Така, пред неколку години, Париз, соочен со најлошото загадување на воздухот во последната деценија, првенствено поради емисиите од возилата и чадот предизвикан од греењето со цврсти горива, прибегна кон овој систем.

Поточно, на сите приватни возила чии регистарски таблички завршуваат на парен број им е забрането да возат во среда од 17:30 часот до полноќ. Ден претходно, автомобилите чии регистарски таблички завршуваат на непарен број имаа иста забрана.