Претседателот на Српската стопанска комора (ССК), Марко Чадеж, денес предупреди дека поради бирократските процедури и несоодветната реакција на Европската унија во врска со престојот на професионалните возачи во Шенген зоната, економиите на Западен Балкан трпат директна штета од околу 100 милиони евра дневно само врз основа на извозот на стока. 

За време на обиколката на граничниот премин Батровци на српско-хрватската граница, каде што е блокиран товарниот сообраќај и каде што повеќе од 50 камиони стојат во колона, Чадеж рече дека моменталната ситуација сериозно го загрозува работењето на илјадници компании и стабилноста на цели синџири на снабдување.

„Тоа е единствена штета кога станува збор за извоз на стока. На ова треба да се додадат и казните и глобите што ги плаќаат производствените компании за неиспорачана стока, кои се движат од 10.000 до 50.000 евра дневно. Околу 10.000 компании извезуваат од Србија само во Европската унија, па затоа е јасно дека достигнуваме навистина големи бројки“, рече Чадеж.

Тој истакна дека, за разлика од претходните глобални кризи во синџирот на снабдување, како оние предизвикани од пандемијата на Ковид или блокадата на Суецкиот канал, сегашната криза не е предизвикана од надворешен фактор, туку од нефлексибилноста на европската администрација. Како што нагласи, бизнисмени од Србија, Македонија, Албанија и Црна Гора заеднички го посочуваат овој проблем повеќе од две години, како и компаниите од ЕУ што работат во регионот, но сè уште нема решение.

„Имаме парадоксална ситуација во која Европа и европските компании се воздржуваат и се блокираат“, истакна Чадеж.

Додаде дека компаниите се многу загрижени за сегашната криза, поради што дошол да го разгледа преминот со претседателот на Германско-српската стопанска комора, Филип Симовиќ. Според Чадеж, во последните седум дена, девет возачи се уапсени само во Германија, бидејќи европските правила се применуваат врз професионалните возачи како да се нелегални мигранти, што доведува до сериозни нарушувања во синџирот на снабдување и функционирањето на европската економија.

„Ова не е проблем само за Западен Балкан, туку за цела Европа. Се надеваме дека европската администрација ќе има уво да ги слушне големите компании во земјите-членки кои сега се обраќаат до своите влади, бидејќи со овој пристап ја загрозуваат сопствената економија“, рече Чадеж.

Мирко Бјелобрк, член на Управниот одбор на Бизнис асоцијацијата „Меѓународен транспорт“, изјави дека блокадите на товарните терминали на граничните премини во моментов се единствениот начин гласот на транспортните оператори да се чуе во Европската Унија, наведувајќи дека контактите со европските институции се во тек од 2014 година и дека тие се дополнително интензивирани во последните три години и дека е преземено сè за да се реши проблемот. Тој нагласи дека државата застана зад превозниците и, во рамките на своите надлежности, вложи максимални напори да помогне и изрази очекување дека заедничкото дејствување ќе обезбеди услови за непречено функционирање на меѓународниот транспорт. Тој потсети дека во Србија работат неколку илјади меѓународни транспортни компании, кои вработуваат околу 30.000 работници.

Претседателот на Управниот одбор на Германско-српската стопанска комора, Филип Симовиќ, изјави дека блокадите на товарните терминали на граничните премини не се инцидент или краткорочно нарушување, туку системско предупредување не само за домашната економија, туку и за односите меѓу европската и српската економија.

„Германската економија е исклучително погодена од овие блокади. Србија извезува стока во вредност од пет милијарди евра во Германија, поради што сегашната ситуација предизвикува дневна загуба помеѓу 100 и 150 милиони евра“, рече Симовиќ.

Транспортерите од земјите од Западен Балкан почнаа да го блокираат товарниот сообраќај на граничните премини со земјите од Шенген зоната во понеделник напладне, како последна мерка, поради ограничувањата за престој на професионалните возачи за време на нивните секојдневни работни активности. Исто така, беше објавено дека блокадите ќе бидат проширени на алтернативните премини со Бугарија - Мокрање кај Неготин и Рибарце кај Босилеград.

Српската стопанска комора интензивно работи на итно решение за ова прашање во соработка со коморите од регионот. Можните предложени решенија вклучуваат воведување на посебна виза или дозвола за професионални возачи што би важела низ целата Шенген зона, зголемување на бројот на денови на дозволен престој и исклучување на возачите од Системот за влез/излез (СВИ) сè додека не се постигне трајно решение.