Глобалниот пазар на енергенси се соочува со сериозен потрес што може да има далекусежни последици врз светската економија, предупредува Светската банка во најновите анализи.

Цената на суровата нафта тип Брент веќе ја надмина границата од 111 долари за барел, поттикната од зголемените геополитички тензии на Блискиот Исток и неизвесноста околу Ормускиот теснец – клучна точка низ која минува значителен дел од светската трговија со нафта.

Светската банка алармира за нов ценовен шок

Според проценките, глобалната понуда на нафта веќе бележи пад од околу 10 милиони барели дневно, што претставува еден од најголемите шокови во снабдувањето во поновата историја.

Светската банка прогнозира дека цените на енергенсите во 2026 година би можеле да пораснат за околу 24 отсто, додека вкупните цени на стоките да се зголемат за повеќе од 16 проценти.

Ефект на домино: од гориво до храна

Главниот економист на Светската банка предупредува дека кризата ќе се прелее низ повеќе сектори. Прво растат цените на енергенсите, потоа храната, а на крајот се зголемува и инфлацијата.

Се очекува:

значително поскапување на ѓубривата, до 31 отсто

раст на цените на храната поради зголемени производствени трошоци

скок на цените на металите како алуминиум и бакар

поскапи кредити поради раст на каматните стапки

Притисок врз економиите и инвестициите

Високите цени на енергенсите веќе влијаат врз економиите и инвестициите. Одделни држави се обидуваат да го ублажат ударот, но просторот за интервенции е ограничен.

Експертите предупредуваат дека скапата нафта и растечкиот протекционизам може дополнително да ги одвратат инвеститорите и да го забават економскиот раст.

Два сценарија за 2026 година

Прогнозите за следниот период зависат од развојот на геополитичката ситуација:

Оптимистичко сценарио: стабилизација на пазарите и просечна цена на нафтата од околу 86 долари по барел

Песимистичко сценарио: продолжување на конфликтите, со цена до 115 долари по барел и силен инфлаторен притисок

Експертите предупредуваат дека владите веќе немаат неограничени средства за субвенции и препорачуваат насочена помош кон најранливите категории, со цел да се избегне подлабока економска криза.