Системот за влез и излез во Шенген-зоната (EES – Entry/Exit System) официјално стапи во целосна примена на 10 април, со што Европската унија воведе построга контрола за движењето на државјани надвор од ЕУ. Иако системот претходно се тестираше и се воведуваше постепено, неговата целосна примена веќе носи конкретни последици, особено за секторот на патниот транспорт.

Професионалните возачи од земјите од регионот, вклучително и од Македонија, како и од Обединетото Кралство, се соочуваат со построги правила за престој и дополнителни административни процедури. Ова веќе предизвикува незадоволство во индустријата, а во изминатиот период беа најавени и можни блокади на граничните премини.

Дел од превозниците привремено се откажаа од протести, очекувајќи евентуални отстапки од Брисел, но во одредени држави тие и понатаму се опција. Со практичната примена на новите правила, се очекува незадоволството повторно да се засили, со ризик од застои и нарушувања во меѓународниот транспорт на стоки.

ЕЕС претставува нов европски систем за управување со границите, кој ги евидентира сите влезови и излези на државјани од трети земји при секое преминување на надворешните граници на 29 европски држави. Со неговата целосна примена, правилото за престој од 90 дена во период од 180 дена ќе се применува строго и без исклучоци.

За возачите од Западен Балкан, кои редовно работат во ЕУ, ова значи сериозни ограничувања. Дополнително, на граничните премини се собираат биометриски податоци, како фотографија и отпечатоци од прсти, што го продолжува времето на задржување.

Прашањето веќе е отворено и во Европскиот парламент, каде се разгледува влијанието врз транспортот и синџирите на снабдување. Се дискутираат можни решенија, како долгорочни визи или специјални дозволи за професионални возачи, но засега нема конкретна одлука.

Најрадикални мерки најавија превозниците во Црна Гора, кои планираат блокади на граничните премини во одредени денови, додека во Србија ваквите активности засега се ставени во мирување. Сепак, неизвесноста останува, а ситуацијата се менува од ден во ден.

Дополнителен притисок доаѓа и од превозниците од Обединетото Кралство, кои исто така се погодени од новите правила. Иако тие можат да работат во ЕУ без виза, мора строго да го почитуваат ограничувањето од 90 дена, што значително го отежнува планирањето на транспортните операции.

Експертите предупредуваат дека без јасно решение, новиот систем може да доведе до сериозни пореметувања во транспортот и економијата. Транспортниот сектор останува поделен, додека индустријата очекува конкретни чекори од европските институции.