Дронови и други чуда и одбрана од нив… сè повеќе цивилни компании скокаат во одбранбениот сектор затоа што ветува големи профити. Особено во Германија, каде што буџетот за одбрана никогаш не бил поголем, додека целокупната економија е во криза.

Кога и како авионите ќе можат да летаат климатски неутрално и без траги од кондензација? Како изгледа роверот што европските истражувачи планираат да го користат за да дупчат дупка длабока два метра на марсовската месечина Фобос во 2028 година?

Одговорите на ваквите прашања беа понудени на Меѓународниот воздухопловен саем (ILA), еден од најголемите саеми од ваков вид во Европа. ILA завршува оваа недела (14 јуни) во Берлин, пишува Дојче Веле.

Кризата што ја погоди цивилната авијација поради војната со Иран таму речиси и не се чувствува. Имено, за високите цени на нафтата и недостатокот на керозин се зборува низ целиот свет. Цените на авионските билети растат, а летовите се откажуваат.

Организаторите на саемот, сепак, славеа рекорд, како што рече Михаел Шелхорн, претседател на Германското здружение на воздухопловни индустрии, на отворањето.

Додека во 2024 година учествуваа 600 изложувачи од 31 земја, оваа година има повеќе од 750 од 37 земји. Изложбените простори во сите сали се „резервирани од ноември“, рече Шелхорн.

Дронови за извидување што се вклопуваат во кутија околу вратот

Одбранбената индустрија е во центарот на вниманието. Светот брзо се вооружува, а во време на војна и глобални закани, оваа индустрија се справува подобро од кога било.

Посебен акцент се става на беспилотните системи, особено на беспилотните летала. Она што некогаш беше хоби и забава, сега е индустрија вредна милијарди евра.

Во таканаречен кафез за беспилотни летала, кафез опкружен со мрежи, војник од Бундесверот контролира мал извидувачки дрон наречен Црн стршлен 4. Дронот снима висококвалитетни слики и може да детектира извори на топлина на земјата. Толку е мал што по демонстрацијата исчезнува во кутија што пилотот ја носи околу вратот.

Дронот, претставен од германско-украинското заедничко претпријатие „Квантум Фронтлајн Индустрис“, се фокусира на борбени апликации. Овој модел може да лета до 20 километри и да носи товар со тежина до четири килограми. Фрлањето експлозиви е демонстрирано со употреба на пластични имитации.

Јасно е дека неговиот развој вклучува искуство од руската војна против Украина. Високотехнолошката компанија „Квантум Системс“ од Минхен, основана во 2015 година, игра важна улога во поддршката на украинските вооружени сили.

Промените во одбранбениот сектор се исто така јасно видливи на ILA: младите и агилни компании често се на чело на развојот на беспилотни летала и примената на вештачката интелигенција и се многу присутни на саемот.

Стартапите за одбрана „Хелсинг“ и „Старк Дифенс“ веќе добија големи нарачки од Бундесверот за борбени беспилотни летала за еднократна употреба, таканаречени „скитнички муниции“. Компаниите промовираат дополнителни беспилотни системи со автономни функции на саемот, кои веројатно ќе играат сè поважна улога во идните воени сценарија.

Цивилните компании сакаат дел од колачот

Поради значително зголемениот германски буџет за одбрана - кој се очекува да достигне 108 милијарди евра оваа година - на овогодинешниот ILA има златна треска.

Компаниите од сосема различни економски сектори исто така сакаат дел од големиот колач, имено дел од изобилните средства наменети за одбрана.

Меѓу нив е и традиционалниот Druk со седиште во Хајделберг, чија основна дејност е производство на печатарски машини, кој сега нуди системи за одбрана од беспилотни летала преку подружница.

„Бараме втора база бидејќи пазарот на класични печатарски машини е изложен на економска нестабилност“, изјави за DW Матијас Реслинг, раководител на локацијата на компанијата во Бранденбург. Тој објаснува дека пазарот на одбрана „сè уште е недоволно искористен“ во многу области.

Dronovi i druga čudesa i odbrana od njih… sve više civilnih kompanija uskače u sektor odbrane jer to obećava masne zarade. Posebno u Nemačkoj, gde budžet za odbranu nikad nije bio veći, dok ukupna ekonomija posrće.https://t.co/QI67Nkq5ZO pic.twitter.com/aKrkaRYfKy

— DW Balkan BHS (@dw_balkan) June 14, 2026

Исто така, голем интерес има на саемот во изложбениот простор на компанијата Dil Defense, која претставува нова верзија на системот за воздушна одбрана Iris-T.

Системот не го користи само Бундесверот, туку е и многу баран на меѓународниот пазар. Компанијата вели дека имаат многу нарачки и планираат да инвестираат до 1,5 милијарди евра во изградба на производствени погони, нови хали и машини.

Ова покажува дека воздушната одбрана повторно стана исклучително важна, бидејќи станува збор за заштита на сопствената територија, цивилното население и критичната инфраструктура од воздушни напади.

Владата претставува нова стратегија за воздухопловство

Овој став го дели и германскиот канцелар Фридрих Мерц, кој е задоволен и од добрите деловни резултати на германските компании. Во време на економски тешкотии во Германија, воздухопловната индустрија е редок исклучок.

Според податоците од германското Министерство за економија, овој сектор остварил раст од 19 проценти во 2025 година, а бројот на вработени се зголемил на 130.000. Мерц бил видливо задоволен од овие бројки на ILA.

„Аерокосмичката индустрија е стратешки клучен сектор“, рече тој по посетата на саемот, посочувајќи ја новата стратегија на федералната влада за воздухопловната индустрија, која за прв пат го вклучува и воениот сектор. Во наредните години, планирани се 35 милијарди евра за одбранбени активности во вселената.

Мерц, исто така, изрази надеж дека ISAR Aerospace успешно ќе ја лансира својата ракета-носач веќе во јуни.

Бројот на летови двојно зголемен до 2050 година

Стратегијата на владата треба да го зајакне и цивилниот воздушен сообраќај. Прогнозите предвидуваат дека бројот на летови ќе се удвои до 2050 година. „Во следните дваесет години, на светот ќе му требаат повеќе од 40.000 нови авиони“, рече Мерц.

Европскиот концерн Airbus треба да има посебна корист. Во комуникацијата со своите француски партнери, германскиот канцелар, во согласност со растечките инвестиции, инсистира и на поголем удел во производството во Германија.

Еколошките организации ја критикуваат новата стратегија за воздухопловство како премногу фокусирана на економскиот раст. Тие веруваат дека заштитата на климата е ставена во втор план. Теоретски, Airbus наскоро би можел да произведува авиони во Хамбург кои летаат климатски неутрално и без траги од кондензација.

Сепак, клучните предуслови сè уште недостасуваат. „Инфраструктурата за авиони на водороден погон сè уште не постои“, рече финансискиот директор на Ербас, Томас Топфер, во ILA.

Потребните количини на зелен водород сè уште не се достапни, објасни Топфер, а аеродромите немаат капацитет да снабдуваат такви авиони со гориво. Тој проценува дека ова не би можело да се случи најрано до почетокот или средината на 2030-тите.

Фото: Принтскрин/Икс