ЗАМИСЛЕТЕ МАСК ДА ВЛЕЗЕ ВО НЕКОЈА МАКЕДОНСКА ДРЖАВНА ИНСТИТУЦИЈА ЗА ДА ДОБИЕ ЕФИКАСНА УСЛУГА: Милески предлага, Македонија да создаде своја Агенција за државна ефикасност
Познатиот македонски бизнисмен кој живее во Германија, Роберт Милески, со предлог за решавање на хаосот во државните институции.
„Македонија треба да го послуша Илон Маск и да создаде свој DOGE - Агенција за државна ефикасност (АДЕ)
Се чини како да не поминува ден без друг скандал или приказна да се најде на насловните страници во врска со Илон Маск - искрениот милијардер кој стана десна рака на американскиот претседател Доналд Трамп. Тој ја наруши автомобилската индустрија, патувањето во вселената, пристапот до интернет и мобилните мрежи, па дури и начинот на кој луѓето ги плаќаат сметките преку интернет.
Но, замислете дека неговиот следен предизвик е македонската бирократија. Би можел да замислам Маск да влезе во некоја македонска државна институција за да добие ефикасна услуга! Наместо тоа, тој ќе наиде на долги редици, купишта хартија и службеници кои инсистираат дека неговоиот закажан термин не постои или пак во најдобар случај ќе мора да чека уште три часа за да дојде на ред, иако закажал термин во одредено време.
Веројатно би напишал нешто гадно за тоа на X/Twitter и, како што му е наравот, би предложил радикална ревизија.
Па, тоа е токму она што и треба на Македонија: Агенција за државна ефикасност (АДЕ): тело посветено на пронаоѓање, рационализирање и сечење во корен на државната бирократија - затоа што ако има нешто што Македонија знае масовно да произведе, тоа е масивна бирократија.
Државниот апарат е она анахроно чудовиште, сè уште бавно, неефикасно и отпорно на модернизација.
Македонската бирократија, без разлика дали се работи за владини министерства, здравство, судство, локална самоуправа, е едноставно ужас!
Основните услуги се плен на некој кафкијански лавиринт, врзан во јазол од стари системи и непотребни посредници. Според неодамнешни испитувања на јавното мислење, околу 85% од испитаниците во Македонија мислат дека прекумерната бирократија преставува нивен секојдневен кошмар. Вишокот на регулативи ја одвраќа ефективната конкуренција и ги забавува итните структурни реформи.
Слична мрачна слика произлегува од извештајот насловен „Владата на прв поглед“ на ОЕЦД, во кој Македонија е меѓу земјите со најнизок развој на дигиталните јавни услуги.
Во исто време, административните тесни грла ја чинат економијата стотици милиони евра годишно.
Сите сме ги слушнале хорор приказните - луѓе кои чекаат години за судски пресуди, болници кои се дават во документи и дигитални системи кои се чини дека биле изработени во ерата на Windows 95.
АДЕ за Македонија не би бил само практичен акроним; тој би претставувал вистински чинител кој ќе ја промени играта! За разлика од САД, каде што владата може да ја прикрие неефикасноста со затскривање преку спинови и односи со јавноста, иако и ние сме многу добри во тоа, сепак во малата Македонија значи дека проблемите се поочигледни.
Ова значи дека агенцијата за државна ефикасност овде ќе мора да биде безмилосно водена од резултати. Во Македонија проблемот не лежи во отсуството на идеи, туку во нивната имплементација.
Водечката мантра зад која било замислена македонска АДЕ е во суштина нејзината мисија и начин за трансформирање на самата култура на вршење работа во самите државни институции.
Наместо автоматски да се обновуваат буџетите за секоја институција, АДЕ ќе ги натера овие институции да го оправдаат своето постоење и да ја докажат својата ефикасност.
Многу државни институции во Македонија сè уште се во хаос од 1990-тите. Промената што ќе ја турка АДЕ ќе бидат модерни услуги: целосно дигитални, со помош на вештачка интелигенција и прифатливи за граѓаните, слично на естонскиот модел на е-влада.
Што би направила АДЕ во Македонија?
Посветен тим ќе лови и ќе ги прекине непотребните чекори во секој државен процес - возачки дозволи, регистрирање бизнис, па дури и изводи од матичната книга на родените.
Секоја државна институција ќе мора да ја исполни целта за ефикасност или ќе се соочи со последици. Месечниот „Бирократски список на срам“ може јавно да ги објавува неефикасните служби. Јавниот притисок функционира!
За ова да се постигне ни требаат визионери, бизнис лидери кои го разбираат значењето на ефикасноста и нејзиното нарушување.
Ова се само некои идеи кои може да ги имплементираме:
- Да се направат државните набавки и јавната потрошувачка далеку поефикасни.
- Внесување на буџетирање за успешност и отчетност во стилот на приватниот сектор во јавната администрација.
- Модернизирање на државната ИТ инфраструктура на Македонија за да функционира беспрекорно.
- Да се интегрираат платформи кои работат на вештачка интелигенција, подобрувајќи ја интеракцијата меѓу граѓаните и државата.
- Државниот модел да биде самоодржлив, со реинвестирање на заштедите во јавните услуги.
- Воведување на ревизии на ефикасност и системи за добро управување, со што ќе се воведе култура ориентирана кон резултати во управувањето.
- Реструктуирање на нашето застарено министерство за надворешни работи за да постигнеме креативно и компетентно управување со нашите надворешни односи.
- Ефикасно управување со големи владини проекти.
- Зајакнување на безбедноста на државните дигитални услуги, истовремено осигурувајќи се дека дигиталните реформи се безбедни и отпорни.
- Да се искористи знаењето од иновациите и ангажманот на потрошувачите за држава која е пријателска за граѓаните.
- Поттикнување на јавно-приватно партнерство за спроведување на дигиталните реформи со побрзо темпо.
- Воведување на систем (веб страна) за јавно следење на предмети од граѓаните во државните инститиции и судовите, за граѓаните во секој момент од постапката да можат да видат каде се наоѓа нивниот предмет, колку време е таму и кој е човекот одговорен во тој момент од постапката.
Македонците од дијаспората долго време играат важна улога во развојот на македонската држава.
Иницијативата ориентирана кон ефикасност како АДЕ би била нов и значаен начин умовите од дијаспората да се вклучат во модернизацијата на македонската држава, да го донесат своето знаење и бизнис остроумност за зајакнување на управувањето и подобрување на секојдневниот живот на македонските граѓани.
Зошто да не? Зошто да не се дозволи најисклучителните македонски умови да ја советуваат владата или премиерот?
Зошто да не се создаде советодавно тело каде овие успешни Македонци ги советуваат нашите лидери во еден вид општествено корисна работа да и помогнат на Македонија да се модернизира и, во исто време, да се зближи со македонските заедници ширум светот на кои земјата им е толку драга?
Кој би бил првиот чекор?
Првиот чекор би бил создавање на владина работна група за ефикасност. Комитетот составен од деловни лидери, економисти и технолошки експерти може да изврши шестмесечна ревизија на најнеефикасните државни служби.
Целосно дигитален систем треба да се тестира во едно министерство со високо ниво на бирократија - на пример, министерството за здравство, за внатрешни работи или труд и социјала, или дури и судовите - и треба да се воведе услуга за граѓаните со користење на вештачка интелигенција за да се намали времето на одговор.
Собранието треба да донесе закон со кој ќе се донесе правилото на „еден клик“: секој државен процес кој бара повеќе од три чекори мора да биде ревидиран и поедноставен. Треба да се создаде јавна платформа со која граѓаните ќе можат да пријават државни неефикасности, одложувања и бирократски кошмари.
Треба да се создадат стимулации за државните службеници кои ќе смислат начини за подобрување на ефикасноста и ќе предложат нивна имплементација.
Она што е погрешно не е мозокот, технологијата или желбата за промени. Тоа е системот на владеење кој е заглавен во минатото, одбивајќи да направи промена.
Создавањето македонска агенција за државна ефикасност која ќе се состои од македонски лидери и лидерите од дијаспората не е сон или шега!
Владата треба да биде управувана со менталитет на старт-ап: агилна, дигитална трансформација, услуги кои на прво место ги ставаат потребите на граѓаните.
Ние сме европска држава и нација и треба да почнеме да се однесуваме така.
Дали тоа ќе биде лесно? Не. Но, ако постои некоја земја во светот што може да направи хаосот да функционира ефикасно, тоа е Македонија.
Сè што треба да направи македонската нација е да сфати дека тоа го може ако се сака!“, вели тој.
Слично
Поврзани вести
