Зоран Заев играше на картата на најпослушниот македонски политичар и со оглед на доминантното влијание на Западот го направи она што беше побарано од него. Одеднаш се соочи со ситуација во која не само што не добил ништо, туку и дека нема шанси Македонија да добие нешто, вели Леон Којен, пишува „Спутник“.

Фијаското на СДСМ на локалните избори и губењето на Скопје, неговиот лидер и премиерот на Северна Македонија, Зоран Заев, „плати“ со оставка од двете функции. Крај на неговата политичка кариера, која ја означи со отстапки по барање на Западот, и штета на националните интереси на државата, ставија гласачите. Ако се очекуваше казната од гласачите, што стана со наградата од Запад?

И се очекуваше послушност

Ако неговиот пад, од една страна, го илустрира општиот однос на ЕУ кон овој дел од светот, како што сакаат да кажат, Западен Балкан, од друга, Леон Коен, професор на Филозофскиот факултет во Белград, посочува во разговор за Спутник, македонскиот случај има одредени специфики. Тој објаснува дека тие не се толку поврзани со лично Заев, колку со позицијата на Македонија, од осамостојувањето, по распадот на Југославија, до денес.

„Македонија од почетокот беше новопризната држава во крајно незавидна положба. Во 1990-тите, македонските влади се фокусираа на покажување постојано непријателство кон Србија, верувајќи дека тоа ќе му угоди на Западот и ќе добие секаква можна помош, поддршка и признание. Во суштина, ништо од тоа не се случи“.

Причините за тоа Коен ги гледа во тоа што се очекува нивната апсолутна послушност кон Западот, како нешто што нему му припаѓа.

Второ, вели тој, ставена во сендвич меѓу три земји, од кои секоја има крајно нерешен однос со Македонија, таа никогаш немала некоја посебна перспектива.

Гласачите, разбирливо, го казнија

Во текстот за „Спутник“ Коен понатаму не потсетува дека Македонија имаше територијален проблем со Грција, а територијален проблем со Албанија, кој беше решен, а Албанците денес во Македонија се барем исто толку моќни колку и самите Македонци.

Со Бугарија, пак, Македонија имаше идентитетски проблем. Ниту прашањето за националната посебност на Македонците, ниту прашањето за посебноста на македонскиот јазик никогаш не изгледало, на бугарска страна, вели Коен, онака како што тоа го сакале самите Македонци.

„Во таа ситуација Заев играше на картата на најпослушниот македонски политичар и, се разбира, го направи тоа што беше побарано од него. Некои помудри политичари веројатно не би трчале толку брзо како тој. И даде безусловно на Грција во прашањето за името, безусловно им даде на Албанците, политички. Коалицискиот договор врз основа на кој Заев конечно дојде на власт е склучен не во Скопје туку во Тирана. Во исто време, тој ја внесе Македонија во НАТО, единственото нешто за што навистина се грижеше Западот, без да добие ништо за возврат. Очекувајќи Македонија да ги отвори преговорите за влез во ЕУ, да ја добие секаква можна политичка, економска и финансиска помош, тој одеднаш се соочи со ситуација дека ништо не добил. Гласачите го казнија разбирливо“.

Политика на ЕУ - да се добие нешто, да не се даде ништо

Она што е општиот аспект на целата работа, она што го илустрира односот на ЕУ кон овој дел од светот, е, смета тој, дека тие се заинтересирани да добијат нешто овде без да дадат ништо.

„Населението го казни Заев затоа што во овој момент им е полесно да помислат дека и Заев е виновен за тоа што им се случува, дека е виновен поради се што вети со некакво покритие од Европејците.

Во суштина, според Коен, ЕУ сака сите земји од Западен Балкан постојано да тропаат на нејзината врата и да бараат или формално да се отворат преговорите или, доколку се отворат преговори, да се отвори уште едно од познатите поглавја. Но, според него, тоа е пресврт и никогаш нема да биде ништо.

„Причините се јасни: неможноста брзо да се реагира, навреме да се донесат неопходните економски и политички одлуки, да се реформира ЕУ за да може да одговори на економските, финансиските и политичките предизвици. Сето ова не е можно со гломазен и практично блокиран механизам за одлучување. „По глобалната финансиска криза во 2008 година, целата ЕУ, сите нејзини највлијателни политички и интелектуални кругови, сите рекоа дека е неопходна фундаментална, институционална реформа на ЕУ.

Ќе се појави некој нов Заев

На прашањето дали на македонската политичка сцена има простор за нова личност која би била препознаена како некој што не е подготвен безусловно да ги исполни диктатите на Западот, Коен рече дека не ја исклучува таквата можност, но смета дека таквиот политичар веројатно би бил дочекан на нож.

„Дали ќе има некој посериозен политичар кој ќе се обиде да им каже на Македонците се што му е во раце, да видиме дали можеме да направиме нешто по кој било план, без секогаш да сметаме на спасител на бел коњ од Брисел, не знам. Западот ја контролира Македонија не само преку познати ветувања, не само преку членството на Македонија во НАТО, туку и преку Албанците. Да се ​​појавеше некој посериозен политичар кој ќе се обиде да биде малку понезависен, сигурно ќе беше пречекан со нож од Албанците, па не гледам дека Македонија има посебна политичка перспектива. Ќе добијат нов Заев, па ќе видиме каква ќе биде неговата судбина, иако се сомневам дека ќе остане уште долго на власт“.

„Дали ќе има некој посериозен политичар кој ќе се обиде да им каже на Македонците , да видиме дали можеме да направиме нешто по кој било план, без секогаш да сметаме на спасител на бел коњ од Брисел, не, знам. Западот ја контролира Македонија не само преку познати ветувања, не само преку членството на Македонија во НАТО, туку и преку Албанците. Да се ​​појавеше некој посериозен политичар кој ќе се обиде да биде малку понезависен, сигурно ќе беше пречекан со нож од Албанците, па не гледам дека Македонија има посебна политичка перспектива. Ќе добијат нов Заев, па ќе видиме каква ќе биде неговата судбина, иако се сомневам дека ќе остане уште долго на власт“, вели Коен.

Оставката е чекор, смета Коен, која Заев мораше да ја направи ако сака да задржи барем десет отсто, петнаесет отсто шанси дека еден ден може да се врати во политиката.

Можеби, вели, ќе се вратат во политичкиот живот во Македонија кога, да речеме, за пет-шест години ќе бидат во истата ситуација во која се денес, затоа што тогаш некој ќе рече: Можеби и Заев не бил толку лош. тој е само добронамерно наивен, и ништо повеќе.

Извор: спутник.рс

фото: влада