SpaceX ги откри своите долгоочекувани планови за излегување на берза во среда, фрлајќи светлина врз финансиите и раководството на една од најголемите, најпознатите, а сепак најтаинствените приватни компании во историјата.

Компанијата за ракети и сателити на Елон Маск откри претходно неоткриени детали, вклучувајќи ги членовите на одборот, продажбата, профитот, трошоците и како работи. Ќе се тргува под симболот на тикерот SPCX.

Едно нешто не откри: Колку компанијата очекува да собере и колку би можела да вреди во она што се предвидува дека ќе биде најголемата првична јавна понуда досега - можеби со фактор три, пришува Си-Ен-Ен.

Овие детали ќе дојдат подоцна, непосредно пред да биде закажана за излегување на берза. Во меѓувреме, SpaceX достави убедлив извештај од 277 страници за еден од најамбициозните - ако можеби и Полианешки - бизниси во светот.

Огромни трошоци

Во својот проспект, SpaceX наведе смела мисија: „да ги изгради системите и технологиите потребни за да го направи животот мултипланетарен, да ја разбере вистинската природа на универзумот и да ја прошири светлината на свеста до ѕвездите“.

За да го постигне тоа, SpaceX изјави дека ќе продолжи брзо да произведува и лансира своја флота сателити за да ја напојува својата комуникациска технологија Starlink. И ќе „го искористи Сонцето за да напојува вештачка интелигенција што бара вистина што ги унапредува научните откритија и на крајот да изгради база на Месечината и градови на други планети“.

За да го направи тоа, SpaceX ќе треба да троши пари. Многу. Тоа е дел од причината зошто сака да позајмува од инвеститорите.

И покрај фактот дека SpaceX е брзорастечка компанија, нејзините амбиции ги надминуваат нејзините тековни продажби. Минатата година оствари приход од 18,7 милијарди долари, што е зголемување од 33% во однос на претходната година. Но, компанијата не заработува пари. Откако оствари профит од 791 милион долари во 2024 година, компанијата повторно се врати на загуба од 4,9 милијарди долари во 2025 година. Во 2023 година загуби 4,6 милијарди долари.

Овие загуби речиси сигурно ќе продолжат и во 2026 година: SpaceX соопшти дека веќе изгубил 4,3 милијарди долари во првите три месеци од оваа година, а приходите се 4,7 милијарди долари.

Бизнисот со ракети е скап, но исто така е и скап градењето огромни количини на инфраструктура за вештачка интелигенција. SpaceX потроши 20,7 милијарди долари минатата година, од кои најголемиот дел (12,7 милијарди долари) беа за вештачка интелигенција. SpaceX потроши 4,2 милијарди долари на Starlink и 3,8 милијарди долари за други вселенски потфати, вклучувајќи ракети.

Овие капитални расходи речиси двојно ги зголемија 11,2 милијарди долари што SpaceX ги потроши во 2024 година и ги надминаа 4,4 милијарди долари што ги потроши во 2023 година.

Во првите три месеци од оваа година, SpaceX веќе потроши 10,1 милијарди долари - од кои 7,7 милијарди долари беа за вештачка интелигенција.

Уште поголема можност

Но, SpaceX не очекува засекогаш да губи пари. Компанијата истакна огромна потенцијална можност за приходи за која вели дека би можела да достигне вкупно 28,5 трилиони долари - можност што SpaceX ја нарече „најголемиот акционен вкупен пазар во човечката историја“.

Вклучени во тој пазар се 370 милијарди долари во „решенија овозможени од вселената“, 1,6 трилиони долари во поврзување, што вклучува 870 милијарди долари во широкопојасен интернет и 740 милијарди долари во мобилни уреди од неговите сателити Starlink во ниската орбита на Земјата и 26,5 трилиони долари во вештачка интелигенција.

Ракета SpaceX Falcon 9 се издигнува по лансирањето од вселенската база Ванденберг, носејќи 26 интернет сателити Starlink на 16 јуни 2025 година, гледано од Пасадена, Калифорнија.

Ракета SpaceX Falcon 9 се издигнува по лансирањето од вселенската база Ванденберг, носејќи 26 интернет сателити Starlink на 16 јуни 2025 година, гледано од Пасадена, Калифорнија. Марио Тама/Гети Имиџис

Таа можност за вештачка интелигенција вклучува 2,4 трилиони долари за нивниот план за лансирање центри за податоци во вселената и 760 милијарди долари во потенцијални претплати за потрошувачи. SpaceX исто така верува дека има потенцијал за дигитално рекламирање од 600 милијарди долари и 22,7 трилиони долари во она што го нарекува „претпријатиски апликации“.

Овие невидени бројки се типични за шоуменството на Маск. Но, неговата компанија, исто така, лансира ракети во вселената и слетува бустери исправено откако ќе се вратат на Земјата на пловечки платформи за повторна употреба, така што инвеститорите во компаниите на Маск имаат некои докази за неговите надреални достигнувања како основа за надеж.

Верувањето во способностите на SpaceX за вештачка интелигенција го наведе Маск да го спои SpaceX со xAI, неговата компанија за вештачка интелигенција и социјални медиуми, во февруари. Тој договор ја процени комбинираната компанија на 1,25 трилиони долари во тоа време.

Кој го води SpaceX?

Маск нема да биде сам на чело на компанијата.

За прв пат, компанијата откри кој го води одборот на компанијата. Маск е претседател на SpaceX, а претседателот и главен оперативен директор Гвин Шотвел е покрај него како директор. Други членови на одборот се финансискиот директор Брет Џонсен, ризичните капиталисти Ренди Глејн, Стив Јурветсон, Лук Носек и Ира Еренпрејс - кој исто така е член на одборот на Tesla - извршниот директор за приватен капитал Антонио Грасијас и извршниот директор на Google Доналд Харисон.

Блокбастерската јавна понуда на акции би можела да донесе огромни суми пари за она што сега е доминантна вселенска компанија од приватниот сектор. И би можела да го направи Маск првиот трилионер во светот.

Тој поседува значителен дел од компанијата. Помеѓу неговите 12,3% удел во обични акции и 93,6% во акции од класа Б, кои носат по 10 гласови, Маск контролира 85,1% од гласачката моќ на компанијата - што практично гарантира дека ќе ја задржи контролата врз барем мноштвото гласови по првичната јавна понуда.

Грасиас, преку неговата фирма „Валор Ентитис“, е втор по големина акционер на компанијата, со 7,3% од обичните акции на „Спејс Екс“.

Колку ќе биде платен Маск?

Маск не добил многу плата за својата работа: Тој земал иста плата од 54.080 долари секоја година од 2019 година, откри компанијата во среда.

Но, „Спејс Екс“ исто така рече дека ќе биде компензиран во 15 транши од по 66.666.665 акции секоја ако компанијата постигне различни пресвртници во вредноста на берзата со зголемување од 500 милијарди долари до 7,5 трилиони долари - и воспостави трајна човечка колонија на Марс со најмалку милион жители.

Маск ќе ги добие тие акции само ако компанијата ги постигне обете цели - и ако остане вработен во компанијата.

По спојувањето со xAI, SpaceX наследи дел од планот за компензација на Маск од неговата компанија за вештачка интелигенција и социјални медиуми. SpaceX ја откажа таа компензација и рече дека наместо тоа ќе му додели уште 302 милиони акции ако компанијата достигне неколку огромни пресвртници во вреднувањето и лансира центри за податоци способни да испорачаат 100 теравати компјутерска моќност секоја година.

Маск ја основа SpaceX во 2002 година, првично целосно фокусирана на градење ракети и испорака на товар во вселената. Таа стана телекомуникациска компанија во 2021 година, со свои први клиенти за Starlink, нејзината сателитска интернет услуга.