Откупот на земјоделски производи од индивидуалните производители во првото тримесечје од 2026 година паднал за дури 46,2 отсто во споредба со истиот период лани, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика. За мала земјоделска економија како Македонија, ова е силен сигнал дека малите производители сè потешко стигнуваат до официјалниот пазар.

Во пари, ударот е уште појасен. Во првите три месеци од годинава откупот од индивидуалните производители изнесувал 2,24 милијарди денари, додека во истиот период лани бил 4,16 милијарди денари. Тоа значи дека преку официјалниот откупен систем кај малите земјоделци влегле околу 31,3 милиони евра помалку за само едно тримесечје.

За малите земјоделци, откупот често е главната врска со пазарот. Преку него производството стигнува до млинови, преработувачи, трговци и поголеми купувачи. Кога тој канал се стеснува речиси за половина, најголемиот товар го носат производителите со помали количини, послаба преговарачка позиција и помалку можности сами да обезбедат стабилен пласман.

Трендот е загрижувачки и поради тоа што ова не е прв силен пад. Во првото тримесечје од 2025 година, откупот од индивидуалните производители веќе бил намален за 50,6 отсто во однос на истиот период од 2024 година. Со новиот пад од 46,2 отсто, официјалниот откуп од малите земјоделци две години по ред покажува длабоко намалување.

Ако ваквиот тренд продолжи, проблемот ќе биде поголем од една лоша сезона. Ќе значи помалку сигурен приход за земјоделците, послаб организиран пласман на домашното производство и поголем ризик малите производители да останат надвор од формалниот пазар. Во земја во која земјоделството сè уште се потпира на семејни стопанства, пад од 46,2 отсто кај нивниот официјален откуп е податок што не смее да помине како обична статистика.

Филип Костов