На седницата вчера, владата поднесе измени на Законот за странци во собраниска процедура, со кои се воведува обврска странските работници да учат и да полагаат испит на хрватски јазик како услов за продолжување на нивната дозвола, а исто така им се овозможува полесно да ги менуваат работодавачите.

Новите измени на Законот за странци се усвојуваат за да се усогласат со законодавството на ЕУ, имено Директивата за унифицирана постапка за обработка на барањата за издавање единствена дозвола за престој и Пактот за азил и миграција, кој воведува нови правила за управување со миграцијата и воспоставување заеднички систем за азил на ниво на ЕУ, и им овозможува на земјите-членки флексибилност во решавањето на специфичните проблеми со кои се соочуваат и потребните мерки за заштита на лицата на кои им е потребна помош.

Брз одговор на потребите на пазарот на трудот, подобра заштита на странските работници 

„Ова воведува можност за спроведување длабински проверки на државјани од трети земји на надворешните граници, пропишува независен механизам за следење на почитувањето на основните права во процесот на длабинска проверка и одобрување на азил на границата и постапка за враќање на границата за државјани од трети земји на кои им е одбиено барањето за азил“, изјави вицепремиерот и министер за внатрешни работи Давор Божиновиќ. 

Предложените измени, според Министерството, ќе имаат за цел брзо и соодветно да одговорат на потребите на пазарот на трудот, а треба да резултираат со административни олеснувања за сите засегнати страни во процесот на издавање дозволи, негово поефикасно спроведување, но и подобро ниво на заштита на работниците - државјани на трети земји и задржување на постојната странска работна сила, почитувајќи ги сите безбедносни аспекти.

Услов за продолжување на дозволата за престој и работа е полагање на испит на ниво А1.1.

Меѓу клучните новини е воведувањето на обврската за учење на хрватскиот јазик за странски работници, имено обврската за полагање испит на ниво А1.1 по една година престој, како услов за продолжување на дозволата за престој и работа.

Понатаму, полесно е странските работници да ги менуваат сите занимања кај истиот работодавач, а не само во дефицитарните занимања, со спроведување на тест на пазарот на трудот, како и со можноста за промена на работодавачот веќе по шест месеци работа кај првиот работодавач без потреба од издавање нова дозвола за престој и работа. Странски работник на кој му е издадена дозвола за дефицитарна занимање повеќе нема да може да работи со таа дозвола во подрачјето на оние полициски управи каде што таа занимање не е дефицитарна, ниту во подрачјето каде што не е спроведен тест на пазарот на трудот. 

Рокот за обработка на дозволи за престој и работа е продолжен на 90 дена, а дозволената невработеност на странските работници за време на важењето на дозволата е исто така продолжена на три месеци, или до шест месеци ако дозволата е на сила повеќе од две години. 

Административни олеснувања ќе бидат обезбедени и во случаи на издавање дозволи за сезонска работа, кои претходно се издаваа за период до една година, а според предлогот, тие ќе важат три години ако се работи за истиот странски работник и истиот работодавач во занимањето за кое е издадена дозволата, или со кое сезонскиот работник ќе може да работи до 90 дена во една календарска година или до девет месеци годишно. Привремениот престој заради студирање е исто така продолжен од една година на три години. 

Зголемување на соодносот на домашни работници наспроти странски државјани

Работодавачот нема да може да добие нови дозволи за престој и работа ако е на таканаречената црна листа во период од една година од моментот кога инспекторатот утврдил постоење на неправилности, а обврската за известување на полициската администрација за раскинување на договорот за вработување повеќе нема да биде на странскиот државјанин, туку на работодавачот, и тоа електронски, преку системот e-Citizens. Странскиот работник ќе мора да го извести CES во рок од пет дена од раскинувањето на договорот за вработување. Доколку одбие работа во CES, ја губи лиценцата.

„Рокот за пријавување на живеалиштето на државјани на трети земји се продолжува од три на 15 дена, пропишан е услов работодавачот да не може да има блокирана сметка подолго од 30 дена, а приливот на трансакциската сметка на работодавачот мора да биде докажан во последните 12 месеци, а не шест месеци“, изјави министерката. 

Минималниот прилив по трансакциска сметка за правни лица е 100.000 евра, а за физички лица 40.000 евра. 

За издавање позитивно мислење од Хрватската служба за вработување, се зголемува соодносот на вработени домашни работници - позитивно мислење за вработување на странски работник ќе се издаде ако бројот на вработени работници со полно работно време кои се државјани на Република Хрватска, земја-членка на ЕЕА или Швајцарската Конфедерација е најмалку 10 проценти од бројот на вработени државјани на трети земји.

Законот, исто така, појасно ја утврдува надлежноста на Државниот инспекторат во врска со надзорот врз сместувањето на сезонските работници, а како што наведува Министерството, по минатогодишните измени на законот, имало мало намалување на бројот на издадени дозволи за престој и работа, со 136.194 издадени во првите девет месеци од 2025 година, во споредба со 158.837 во истиот период претходната година. 

Пословни.хр