Вредноста на прекуграничните банкарски трансакции се искачи на 17 милијарди евра минатата година.

По долг период на стагнација и дефанзивно чистење на билансот на состојба, европскиот банкарски сектор ја препишува својата иднина преку амбициозни прекугранични спојувања какви што не се видени уште од периодот пред кризата во 2008 година.

Според податоците доставени до „Фајненшл тајмс“ од „Дилоџик“, вредноста на прекуграничните банкарски трансакции во Европската Унија се искачи на 17 милијарди евра минатата година, што е огромен скок во однос на скромните 3,4 милијарди евра забележани во 2024 година.

Пренасочување на вишоците

Овој интензитет на активност е дел од поширок глобален тренд анализиран во најновиот извештај од консултантската фирма „МекКинзи“, во кој се наведува дека вредноста на спојувањата и преземањата во финансискиот сектор ширум светот се зголемила повеќе од двојно минатата година, достигнувајќи 190 милијарди долари.

Анализата на „МекКинзи“ сугерира дека целата индустрија се префрла кон поголеми и стратешки позначајни трансакции, бидејќи банките и финансиските институции бараат можности за скалирање и модернизирање на технологијата по секоја цена. Просечната големина на трансакциите на глобално ниво се зголеми од 590 милиони долари на 815 милиони долари, а средните и големите трансакции сочинуваа повеќе од половина од вкупната вредност на сите зделки во 2025 година. Интересно е што прекуграничните трансакции во банкарството сочинуваа дури 33 проценти од сите зделки, што е значително повисоко од просекот во нефинансискиот сектор од 19 проценти.

Причините за оваа офанзива од страна на европските играчи лежат во комбинација од историски висок вишок капитал и ниски проценки на берзата. Според Хајдер Џумабхој од адвокатската канцеларија „Вајт енд Кејс“, 20-те најголеми банки во ЕУ се подготвени да инвестираат 600 милијарди долари вишок капитал во раст.

Во исто време, „МекКинзи“ предупредува на парадокс: и покрај постигнувањето на највисоката нето добивка од кој било сектор во 2024 година, банките сè уште тргуваат со коефициент цена-книговодство од само 0,9. Токму овој јаз во вреднувањето, во комбинација со високата ликвидност, станува клучен забрзувач на спојувањата во 2026 година, според аналитичарите. Во Европа, минатата година беше обележана со зделки како што се продажбата на полскиот бизнис на „Сантандер“ на австриската „Ерсте“ за седум милијарди евра и аквизицијата на португалската „Ново Банк“ од страна на француската „БПЦЕ“ за 6,4 милијарди евра.

„МекКинзи“ ја посочува Италија како нов епицентар на склучување договори во регионот ЕМЕА, со забележителна активност во Грција, Шведска и Обединетото Кралство. Сепак, и покрај оптимизмот, пречките остануваат. Раководителите на европските банки предупредуваат дека регулаторната фрагментација продолжува да заробува стотици милијарди евра зад националните бариери. Европската централна банка (ЕЦБ) проценува дека дури 225 милијарди евра банкарски капитал и 250 милијарди евра ликвидност се врзани за такви ограничувања, што им отежнува на банките слободно да ги прераспределуваат средствата во рамките на ЕУ на начинот на кој американските банки го прават тоа во рамките на Соединетите Американски Држави.

Додека „Џеј Пи Морган“, на пример, лесно може да го пренасочи вишокот ликвидност од Јута во кој било друг дел од САД, во Европа ова често не е законски или регулаторно изводливо. Таквата фрагментација директно ја задушува желбата за аквизиции бидејќи купувањето банка во друга земја-членка не гарантира можност за ефикасно управување со капиталот на ниво на целата група, истакнува „МекКинзи“.

Покрај бирократијата, постои и силен политички отпор. Иако креаторите на политиките декларативно повикуваат на зајакнување на пазарите за да се натпреваруваат со американската конкуренција, националните интереси честопати преовладуваат над европската визија. Како резултат на тоа, повеќето тековни активности, и покрај растот, сè уште се сведуваат на мали или средни „пријателски зделки“, додека спојувањата од голем обем честопати остануваат во сферата на теоријата од страв од губење на националната контрола врз финансискиот сектор.

ЕЦБ денес ги гледа големите спојувања како неопходна алатка за конкурентност во однос на САД и Кина и сè повеќе им кажува на националните влади да престанат со „банкарскиот национализам“. Луис де Гиндос, потпретседател на ЕЦБ, јасно артикулираше зошто прекуграничните спојувања се, рече тој, итен приоритет. „Националното оградување што го гледаме во моментов сериозно го ограничува она што европските банки можат да го постигнат“, рече де Гиндоза.

Сепак, минатата година донесе неколку трансакции што ја редефинираа банкарската мапа на континентот. Зад веќе споменатото преземање на голем дел од полските операции на шпанската Банко Сантандер од страна на Ерсте Банк, на второ место се најде значајното преземање на португалската Ново Банк од страна на француската група БПЦЕ за 6,4 милијарди евра. Францускиот капитал беше активен и на германскиот пазар, каде што Кредит Мутуел ја презеде банката OLB за 1,8 милијарди евра.

Зајакнување на капацитетот за вештачка интелигенција

Победниците во 2026 година ќе бидат оние кои ги користат спојувањата и преземањата за „стратешка прецизност“ - целното зајакнување на способностите за вештачка интелигенција и дигиталните платформи. Со 600 милијарди долари вишок капитал во билансите на состојба на 20-те најголеми банки, притисокот за понатамошни трансакции само ќе се зголеми бидејќи помалите институции се борат да се справат со трошоците за технолошка трансформација, според аналитичарите.

„Имајте предвид дека петте најголеми кредитни институции сочинуваат помалку од 40 проценти од вкупните средства во Австрија и Германија, со околу 400 и 1.250 институции, соодветно. И тие сочинуваат помеѓу 65 и 70 проценти од вкупните средства во Шпанија и Португалија, со околу 185 и 135 играчи, соодветно. Постои јасна регулаторна промена за поттикнување на добро капитализирани домашни комбинации“, вели Мекинзи.

Според нивните предвидувања, 2026 година ќе биде годината во која спојувањата и преземањата ќе се трансформираат од „чистење на портфолио“ во „стратешка офанзива“. Европа мора побрзо да го консолидира својот банкарски сектор за да изгради отпорност на глобалните шокови и технолошката супериорност на САД и Кина. Како што предвидува Андреа Орсел, извршен директор на „УниКредит“, конкурентскиот пејзаж ќе биде непрепознатлив до 2030 година, а јазот меѓу победниците и губитниците ќе биде поголем од кога било досега.