Со измените на медиумската легислатива во јули 2023 година, Македонија за првпат официјално го призна постоењето и влијанието на инфлуенсерите, влогерите, креаторите на содржини и јутјуберите како дел од медиумскиот екосистем. Со тоа, овие лица повеќе не се третираат исклучиво како „корисници на социјални мрежи“, туку како физички лица – даватели на аудиовизуелни медиумски услуги по барање.

Што точно се промени?

Новите законски решенија предвидуваат дека одредени инфлуенсери и креатори на содржини имаат обврска да се регистрираат во Агенција за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АВМУ). Ова не важи за сите, туку само за оние кои истовремено ги исполнуваат следниве услови:

• содржините ги објавуваат преку платформи за споделување видеа (YouTube, Instagram, TikTok и слично);

• имаат повеќе од 10.000 следбеници или претплатници;

• остваруваат економски интерес, односно приход од својата содржина;

• во последните 12 месеци имаат објавено најмалку 24 аудиовизуелни содржини;

• целта на содржините е информирање, едукација или забава, при што креаторот има уредничка одговорност.

Овие критериуми се прецизно разработени во посебен Правилник на АВМУ, кој ја уредува формата и содржината на пријавата за евидентирање во Регистарот.

Зошто државата воведе регулација?

Причината е едноставна: инфлуенсерите одамна имаат реално медиумско влијание, споредливо – а често и поголемо – од класичните медиуми. Со регулацијата се воведува:

• поголема транспарентност,

• јасна одговорност за објавената содржина,

• подобра заштита на публиката, особено на младите.

Важно е да се нагласи дека регистрацијата не значи цензура, туку формално признавање на улогата што овие креатори веќе ја имаат во јавниот простор.

Каде во светот постојат вакви правила?

Македонија не е изолиран пример. Напротив, регулацијата на инфлуенсерите станува глобален тренд, но со различни пристапи:

• Франција
  Во 2023 година воведе специјален закон за инфлуенсери кој строго го регулира рекламирањето, задолжителното означување на спонзорирани содржини и забранува промоција на одредени ризични производи без јасни предупредувања.

• Обединети Арапски Емирати
  Инфлуенсерите мора да имаат посебна медиумска и деловна лиценца за платени соработки. Непочитувањето може да резултира со високи парични казни.

• Кина
  Воведени се строги правила за содржина, вклучително и обврска инфлуенсерите да докажат стручност кога даваат здравствени, финансиски или образовни совети.

• Соединети Американски Држави
  Нема единствен федерален закон за регистрација, но постојат строги правила за транспарентност во рекламирањето, а некои сојузни држави воведоа закони за заштита на деца-инфлуенсери.

• Европска Унија
  Нема посебен „закон за инфлуенсери“, но активностите се опфатени со директиви за аудиовизуелни медиумски услуги, заштита на потрошувачите и дигитални услуги.

Што значи ова за инфлуенсерите кај нас?

За дел од инфлуенсерите, ова значи ново ниво на професионализација. За јавноста – поголема јасност кој стои зад содржините што секојдневно ги следиме.

Регистрацијата е законска обврска за оние што ги исполнуваат условите, а сите релевантни информации, правилници и пријави се достапни на веб-страницата на АВМУ, како и преку нивната контакт-адреса за инфлуенсери.

Заклучокот е јасен: инфлуенсерите повеќе не се „сива зона“, туку признат дел од современиот медиумски систем – и во Македонија, и во светот.