Лидерите на Србија, РС Македонија и Албанија мора да го напуштат популизмот, да ги спроведат потребните реформи и да ги исполнат критериумите потребни за да станат членки на ЕУ. Вистината е дека овие три земји се уште не се во можност добро да се вклопат во ЕУ, пишува ознатиот грчки експерт за Балканот, Ставрос Ѕимас, во авторски текст во грчкиот весник „Катимерини“ 

Лидерите на Србија, РС Македонија и Албанија минатиот четврток се согласија да ги отворат своите граници со тоа што ќе овозможат слободно движење на луѓе, стоки и капитал од 1 јануари 2023 година. Тие ја нарекоа својата иницијатива „Отворен Балкан“ или „Мини-Шенген“, слично како во зоната за слободни патувања на Европската унија. Тројцата изразија надеж дека еден ден Црна Гора, Босна и Херцеговина и Косово ќе се приклучат на иницијативата, но досега не се одзваа на поканата за учество во процесот.

Таквото регионално партнерство очигледно не е лошо, иако неговото спроведување изгледа малку веројатно со оглед на историските разлики што ги делат општествата таму, растргнати од етнички тензии.

Вистинскиот проблем, сепак, е на друго место. Дали иницијативата Отворен Балкан е вистински приоритет за Александар Вучиќ, Зоран Заев и Еди Рама, или е симболичен потег на тројцата лидери за побрз притисок врз Брисел да се приклучи кон Европската унија? Што сакаа да кажат со зборовите дека „Западен Балкан“ не може да чека ЕУ да ги реши своите внатрешни проблеми за да може да се забрза нивното пристапување? И ако сметаат дека не можат да чекаат повеќе, дали имаат на ум нешто друго политичко, како напуштање на визијата за „европски Балкан“?

Она што Рама, Вучиќ, Заев и другите одлучија да направат за да се случи овој „Мини-Шенген“ не е од интерес за Европејците. Европа е заинтересирана дали овие земји ги спроведуваат реформите потребни за влез во Европската унија. Коментарите што се слушаат по потпишувањето на договорот за отворени граници меѓу трите земји дека е предизвикан од „неуспехот“ на ЕУ да го одреди датумот за почеток на пристапните преговори меѓу Албанија и РС Македонија „поради внатрешните проблеми на ЕУ“ изразуваат само половина од вистината. Другата половина е дека овие земји - делумно како резултат на изборот направен од нивните лидери - се уште не се способни добро да се вклопат во ЕУ, иако нивните партнери ги сакаат под заеднички европски покрив - главно од геополитички причини.

Значи, наместо да бараат алтернативи, можеби овие лидери треба да ги остават настрана своите популистички и лични амбиции и да вложат поголеми напори за побрзо исполнување на критериумите што ќе ги отворат вратите кон ЕУ за нивните земји. И тогаш ќе можат да видат како нивните граѓани и стоки се движат слободно едни со други, бидејќи благодарение на Брисел, луѓето од Србија, Албанија и РС Македонија веќе уживаат во придобивките од безвизното патување во ЕУ. Па што ќе изберат тие? „Отворен“ или „европски“ Балкан? Тројцата лидери треба да одлучат, бидејќи обидот да седат на две столици е лоша услуга за нивниот народ.