Европската централна банка (ЕЦБ) би можела да донесе една од најважните одлуки за економијата на еврозоната во последните години оваа недела.

По остриот скок на цените на енергијата предизвикан од конфликтот меѓу САД и Иран, се зголемуваат очекувањата дека централната банка би можела повторно да ги зголеми каматните стапки за да спречи понатамошна инфлација.

Сепак, меѓу економистите не постои консензус. Додека некои веруваат дека е неопходна решителна реакција за да се зачува ценовната стабилност, други предупредуваат дека новото зголемување на каматните стапки би можело дополнително да ја забави економијата која веќе покажува знаци на слабост.

Инфлацијата повторно над целта на ЕЦБ

Една од главните причини зошто се разгледува зголемување на каматните стапки е порастот на инфлацијата во еврозоната, која достигна 3,2 проценти, далеку над целта од два проценти.

Особено загрижува порастот на базичната инфлација, индикатор кој не ги вклучува цените на енергијата и храната. ЕЦБ стравува дека поскапите извори на енергија би можеле да предизвикаат верижна реакција и да поттикнат зголемување на цените на стоките, услугите и платите низ целата европска економија.

Затоа, некои членови на Советот на ЕЦБ сметаат дека е потребно да се реагира навреме за да се спречи вкоренување на инфлаторните очекувања кај граѓаните и економијата.

Економистите предупредуваат на можна грешка

Од друга страна, многу аналитичари сметаат дека сегашната ситуација не е споредлива со енергетската криза од 2022 година.

Според нивните проценки, сè уште нема доволно докази дека порастот на цените на енергијата се развил во долгорочен инфлаторен проблем. Растот на платите во повеќето земји од еврозоната останува релативно умерен, додека некои експерти веруваат дека и други фактори влијаат врз растот на базичната инфлација.

Затоа, тие предупредуваат дека ЕЦБ би можела да почека неколку месеци и да собере дополнителни податоци пред да донесе одлука што би можела да има сериозни последици за европската економија.

Сеќавање на грешките од 2008 и 2011 година

Противниците на зголемувањето на каматните стапки честопати се сеќаваат на одлуките на ЕЦБ од 2008 и 2011 година, кога централната банка реагираше на зголемувањето на цените на нафтата и стоките со зголемување на каматните стапки.

Кратко потоа, избувна глобалната финансиска и европска должничка криза, принудувајќи ја ЕЦБ да го промени курсот и да ја напушти својата рестриктивна политика.

Многу економисти веруваат дека слична грешка може да се повтори ако каматните стапки се зголемат во време кога европската економија веќе забавува.

Слаби сигнали од најголемите економии

Најновите податоци покажуваат дека економската активност во еврозоната губи моментум.

Ситуацијата во Франција е особено загрижувачка, додека агрегатните податоци покажаа дека економијата на еврозоната забележала мал пад на почетокот на годината.

Во такви околности, поскапите кредити би можеле дополнително да ги оптоварат компаниите и граѓаните, да ги намалат инвестициите и да го забават економскиот раст.

ЕЦБ под поголем притисок од другите централни банки

Дополнителна дилема создава фактот што Европската централна банка во моментов зазема построг став од другите големи централни банки.

Додека ЕЦБ размислува за зголемување на каматните стапки, Федералните резерви на САД во моментов чекаат дополнителни проценки за последиците од конфликтот на Блискиот Исток пред да преземат какви било нови потези.

Сепак, некои европски претставници веруваат дека искуството од 2021 и 2022 година покажува колку ризично може да биде одложувањето на реакцијата, бидејќи инфлацијата значително се зголеми пред да се преземат посериозни мерки.

Пазарите очекуваат две корекции на каматните стапки

Според проценките на финансиските пазари, ЕЦБ би можела да ги зголеми каматните стапки двапати оваа година за по 0,25 процентни поени.

Сепак, повеќето аналитичари веруваат дека евентуалното зголемување треба да се претстави како превентивна и еднократна мерка, а не како почеток на нов циклус на агресивно затегнување на монетарната политика.

Затоа, вниманието на инвеститорите ќе биде насочено не само кон самата одлука на ЕЦБ, туку и кон пораките на претседателката на банката, Кристин Лагард, за идните движења и проценките за економските случувања во еврозоната.

Нејзините изјави би можеле да ги одредат пазарните очекувања за наредните месеци и да влијаат врз движењата на каматните стапки, девизниот курс на еврото и состојбата на европската економија во наредниот период.