Цените на горивата низ Европа нагло пораснаа по американско-израелските напади врз Иран кон крајот на февруари, а и по смирувањето на ситуацијата останаа значително повисоки од претходно.

Според анализа на Европската комисија и податоци од нејзиниот неделен нафтен билтен, просечната цена на бензинот во ЕУ се зголемила од 1,64 на 1,83 евра за литар во периодот од 23 февруари до 20 април, што претставува раст од 12 проценти.

Најголем раст на цените на бензинот е забележан во Белгија, Чешка и Бугарија, каде цените скокнале дури за 22 проценти. Кај големите економии, Франција бележи раст од 18 проценти, Германија 15 проценти, додека Италија и Шпанија имаат поблаг раст од 7 и 3 проценти. На Малта цените останале непроменети.

Во други земји, бензинот поскапел:

• во Грција за 17 проценти
• во Финска и Данска за 14 проценти
• во Унгарија за 13 проценти
• во Холандија за 11 проценти
• во Ирска за 10 проценти

Уште поизразен е растот кај дизелот. Просечната цена во ЕУ пораснала од 1,59 на 2,01 евро за литар, што е скок од 26 проценти – повеќе од двојно во однос на бензинот.

Најголемо поскапување е регистрирано во Бугарија (43 проценти), потоа Франција (36 проценти), Естонија (35 проценти) и Белгија (33 проценти). Раст над 30 проценти има и на Кипар, во Хрватска и Летонија.

Кај големите економии:

• Франција има раст од 36 проценти
• Шпанија 27 проценти
• Италија 24 проценти
• Германија 23 проценти

Најмал раст на дизелот има во Унгарија и Романија (по 13 проценти), Полска (15 проценти), додека на Малта нема промени.

Кога станува збор за апсолутни цени, најскап бензин има во Холандија – 2,28 евра за литар. Следуваат Данска (2,22), Германија (2,11), Грција (2,03) и Франција (2,02 евра). Најевтин бензин има на Малта (1,34 евра), Полска (1,41) и Бугарија (1,47 евра), додека Шпанија е меѓу поевтините со 1,52 евра.

Кај дизелот, Холандија повторно е на врвот со 2,30 евра за литар, а потоа следуваат Финска, Франција, Данска и Белгија. Најниски цени има на Малта (1,21 евро) и Полска (1,64 евра).

Податоците покажуваат дека цените почнале да растат уште пред ескалацијата на конфликтот. Бензинот од 1,64 евра кон крајот на февруари достигнал речиси 1,90 евра до крајот на март, додека дизелот во истиот период пораснал од 1,60 на над 2,06 евра за литар. Врвот бил достигнат на почетокот на април, кога дизелот кратко ја надминал границата од 2,10 евра.

Иако по примирјето цените благо се намалиле, тие и натаму се значително повисоки од нивото пред кризата.

Голем дел од цената на горивата во Европа ја сочинуваат даноците, што дополнително влијае врз крајната цена за потрошувачите. Според податоците на Евростат за 2024 година, 67 проценти од новорегистрираните автомобили во ЕУ се на бензин, 17 проценти на дизел, а 14 проценти се целосно електрични.

Оваа структура значи дека промените на цените на горивата и натаму имаат силно влијание врз економијата и трошоците на граѓаните низ Европа.