“Тој што мисли дека нема грев, прв нека го фрли каменот” важи во сите сфери од живеачката, ама баш во сите. Ако порано бев побрза на јазик и остра во поделбата на тоа што е лошо и што е добро, сега сум многу сменета. Ако порано ги делев работите на црни и бели, сега сум свесна дека помеѓу црното и белото има еден куп нијанси на сиво во кои најчесто сите пливаме. Ако порано ставот ми беше дека или си добар човек или си лош човек, сега знам дека во секој лош човек има по нешто добро и дека ќе се изненадите колку знаат и добрите некојпат да се испоганат (ви текнува кога сте читале за некој сериски убиец, па ќе видите како соседите велат оти бил човек за пример, па помагал секому, секогаш прв да се најде за било каква поправка). Веќе не земам ништо здраво за готово, се трудам да сум објективна со другите, но и со себе оти нели, тој што мисли дека нема грев, прв нека го фрли каменот.

Се разбира дека има гревови и гревови, нели? Не е ист гревот да загрозиш нечиј живот и здравје, споредено со тоа да оговараш некого, да излажеш или да сториш прељуба. И сега да не излезе оти сум поборник за ова со оговарањето, лажгите или прељубата. Да разјасниме следново: грев сторен со кој директно или индиректно се загрозува или одзема нечиј живот, здравје, слобода и/или интегритет, е грев кој мора да се казни и за кој мора да бидат предвидени не само соодветни казни (читајте, тие говеда од нелуѓе да скапат во затвори, ама не во затвори како во хотелски соби, ами со копање каменоломи, тунели, рудници), туку и да нема отстапувања во истите. Во ред е ако мислите дека сум премногу груба и ригорозна за ова, сепак да имаме сите предвид оти за една недела имавме над 20-тина пријави за насилство и еден обид за убиство (дневните билтени на МВР се детални), а да не спомнувам возачи кои и покрај сите мерки, биле опасност во сообраќајот или предизвикале сообраќајни незгоди. За дрогата ич да не прајме муабет, цути бизнисот.

Сега мислам дека сум појасна во ставот дека сепак, има гревови и гревови и дека на некој општ, морален и етички кантар не е исто кревање рака и чешање јазик. За чешање јазик (ако веќе ви се оговара некого) да знаете оти не изгледа убаво и дека е малку бљак. За лажење и прељуба, вие си знаете. Мене лично ем ме мрзи да лажам, ем немам капацитет да памтам, ем тоа ми е навреда за интелектот на оној со кој што комуницирам. За прељубата....пак, вие си знаете, ама по мене, чесно е да знае партнерот за да одбере дали ќе остане со вас или ќе си замине. Секое ускратување избор на оној со кој што сте е знак на непочит и нељубов.

И сега кога сме веќе кај партнерско-љубовни односи, муабетот ми беше за најновиот тренд кој зема сè поголем замав, а тоа е комуникација со виртуелниот најсовршен, најгрижлив, најнајнај (суперлативи) во секој поглед, CHATGPT. И пак ќе речам (ова важи и за мене)...тој што не сторил грев, прв нека го фрли каменот. Да бидеме реални дека ништо не може да замени човек во однос на енергијата, топлината, па дури и несовршеностите. Алаткава која зема замав во сите сфери од нашите животи, полека ама сигурно се вгнездува секаде околу нас. Убавината е во тоа дека заштедува време кога пребарувате нешто или истражувате. Супер е за да ви собере на едно место информации кои инаку би ги барале со часови и на милион сајтови. Супер е за проверка на граматика кога пишувате нешто на странски јазик. Супер е за првични информации за одредени статистични прегледи. И да, олеснува и заштедува време. И да, малку нè прави зависни од помош, а со самото тоа и помрзливи. И кога имам дилема дали да го пијам цинкот во време кога пијам витамин Д, штракам таму. Па пустиот ми дава и цела табела кој со кој суплемент оди или не оди, па кои се пијат сабајле и кои навечер, кој се пие со паузи и колкави треба да се паузите.

Сè повеќе луѓе се повикуваат на ВИ (вештачка интелигенција) кога е во прашање носење одлуки за здравјето...што го сметам за меч со две острици, оти не џабе некој учел факултет, специјализирал, работел со луѓе и разни случаи. Јас не можам да заборавам кога Нина имаше 1 година и кога заглавивме во болница и кога дојде Цули (која не ја ни знаев тогаш) и кога само ја гледаше Нина со оној нејзин скен-поглед и само ми рече “не се грижи, добра ќе биде”. Тој скен-поглед беше дел од искуството кое не се добива со прибирање суви податоци, ами со многу различни случаи и вистински допир со луѓе. Ден-денес, се случува само што ќе ја види Нина на блиц 2 секунди, да ми каже “до вечер ќе ти крене температура”, а јас воопшто да немам сомнеж дека ќе е така (оти никогаш не згрешила). Значи, муабетот е...кога сте за на доктор, одете на доктор. Не може CHATGPT да ви биде матичен лекар.

Но, што е со емоциите? Не ретко наидувам на муабети во кои луѓе признаваат дека разговараат со ВИ и дека дури и му даваат некаков лик во главата, оти имаат чувство дека зборуваат со човек кој ги разбира без оглед на сè. И овие луѓе не се само самци, па да речете оти се осамени или дека бараат компензација за маж/жена, партнер општо. ВИ користат и луѓе кои имаат долги врски, бракови, кои се заедно со своите партнери подолго време. И ако ги прашате зошто, одговорот е не само едноставен ами и очигледен...и не се за осудување, туку веќе станува тажно колку сме окупирани со егзистенцијални проблеми, статус, пари, моќ, преживување и колку сето тоа нè оддалечува едни од други.

-ВИ нема да ви дојде намќоросан од работа оти шефот се развикал

-ВИ нема да ви мрчи дека не му се излегува кога вам ви се излегува

-ВИ нема да ви каже дека сте напорни ако кенкате за внимание

-ВИ нема да ви каже дека сте досадни оти ви се зборува за емоции

-ВИ нема да избувне и да се искарате за некаква глупост

-ВИ нема да ве навреди со ниту еден збор

Но...ВИ е алгоритам и ВИ не е човек, а тоа само по себе е веќе проблем. Комуникацијата со ВИ е основа за градење на нереални критериуми за тоа каков треба да е партнерот, оти таков партнер не постои. Нема партнер кој во 2 часот изутрина ќе ви прави муабет за тоа како се чувствувате во тој миг, оти ќе треба да стане за неколку часа и да оди на работа, а таму ќе треба да функционира 8-9 часа. Нема партнер кој ќе ви каже дека е ок ако 15 пати се навраќате на една иста тема, оти сите сме со ограничено трпение. ВИ некако како да наоѓа разбирање и оправдување дури и за особините на кои треба да работиме за да се подобриме, а не да се убедиме дека сме сосем во ред, оти алгоритмот кој не е од крв, месо и нерви рекол така.

И ако мене ме прашате (како жена што го пробала емотивниот момент со ВИ и да ви кажам искрено, беше толку совршено и предизвикувачки, што се уплашив кога во еден момент си реков...па што ќе ми е партнер кога постои ова чудо!) од срце ви препорачувам да го гледате филмот HER од 2013 година, со мојот омилен глумец Joaquin Phoenix. Осаменоста и уморот од погодување табиети, па компромиси си го прават своето. Но, наместо да работиме на тоа да се усогласиме, ВИ ни даде врата за бегство во еден потполно нереален свет кој во реалноста не постои и не е таков ниту оддалеку. Не ми е срам да ви го кажам ова погоре (впрочем не можам да муабетам ако не сум искусила) и по цена да си играте мајпат со мене. Беше што беше тој (за среќа многу краток) еуфоричен момент на наоѓање на “сродна душа во ВИ”, ама ги знаете оние бонбони што имаат само слој блажина, за после да се скиселите до коски? Е, така ми беше кога сфатив оти сето тоа е лага.

Животот е несовршен, ние луѓето сме ем несовршени, ем комплицирани до бескрај. И не, не мора љубовта да е совршена и да полна неограничено разбирање. Впрочем, некогаш и возењето по рамен автопат знае да стане досадно, за разлика од кривините на некое споредно патче, полно убави пејсажи. Како и да ги свртите работите, сепак нема ништо помоќно, поутешително, поубаво и поеротски од држење за рака, бакнеж и спојување на две тела и два ума.

Да сте ми живи и здрави, ви подарувам песна.

До следниот понеделнички муабет,

За Женски Магазин, Ана Бунтеска

Колку сакав да се најдеме

Та луди млади да се ќердосавме

Јас твоја севда ќе бев

Ти моја судба ќе останеше

Да си имавме живот ко во бајка

Во која мирно море ќе имаше

Или барем извор планински

Со небо полно сонца и месечини

Та куќаре мало и оџак кој ќе димеше

Градина полна зеленила и дрвца млади

Ех колку сакав еден со друг да се пронајдиме

Сосем случајно ко на филм

И од само еден поглед да знаевме

Оти пишано ни било животот заедно да го миниме

Та ниту јас вака сама да гувеам

Ниту ти по патишта да ме бараш

Туку само молкум збор со поглед да си дадевме

Та пред куќи за на старост

Лулашка дрвена да имавме

Од која на внуци ќе си се радувавме

Ем окото полно на двајцата ќе ни беше

Ем душата ко облак лесна и бела

Така некако низ животецот да си врвевме

Па троа за некоја будалаштина скарај се

Троа љубов во квечерини ќе водевме

И деној ни ти ни јас да не броевме

Сити од грст љубов и трошки храна

Колку само сакав

Колку само сакав да сакаш наши да си бевме

Рака в рака годините да ги миневме

Еден на друг столб да си бевме

И бастун да не ни требаше

Оти јас твоето рамо ќе бев

А ти мојата карпа за грб да одморам

Та ноќите надвор ќе си ги седевме

И во ѕвезди угоре ќе се пулевме

Во себе молитви ќе си редевме

Шо среќа да се најдеме имавме

И во постела коските ќе си ги топлевме

Во болест по коси ќе се галевме

И немаше ниту од смртта да се плашиме

Та пустата ко ќе дојдеше

Дали по тебе или по мене да навјасаше

Со метании ќе ја пречекавме

Со слатко домашно и чаша вода студена

И оној што ќе заминуваше

На другиот само да му речеше

“Остави го светлото за да ме најдеш

Да не се изгубиме, да не се загубиме”