Најавениот нов антипушачки закон, со кој Владата планира целосна забрана за пушење во кафулиња, ресторани, барови, па дури и во автомобилите, предизвика силни реакции и жестока дебата на социјалните мрежи. Анкетата спроведена преку коментари на Фејсбук покажува дека јавноста е длабоко поделена, но дека противењето кон целосна забрана, без можност за компромис, е поизразено и погласно.

Поддршка: „Конечно ред и европски стандарди“
Противење: „Дискриминација, лицемерие и селективна правда“
Заедничка порака: нема доверба во спроведувањето

Повеќе од закон за пушење

Иако има значителен број граѓани кои го поддржуваат законот во име на јавното здравје и заштитата на непушачите, најголем дел од коментарите се критички, условни или отворено негативни.

Граѓаните кои се „за“ законот најчесто аргументираат дека пушењето во затворени простории претставува сериозен здравствен ризик и дека Македонија одамна требало да воведе построги правила, по примерот на европските земји. Дел од поддржувачите, иако и самите пушачи, велат дека јавниот интерес и здравјето треба да имаат приоритет.

„Да, иако сум пушач“, „Конечно, браво“, „Апсолутна поддршка – доста беше“, се дел од кратките, но јасни пораки во прилог на законот.

Поддржувачите исто така сметаат дека забраната ќе придонесе за:

• намалување на зависноста кај младите,

• почиста средина во угостителските објекти,

• усогласување со европските регулативи.

Сепак, доминантниот тон во анкетата е незадоволство и недоверба во државата. Најчестиот аргумент против законот е дека тој претставува дискриминација на пушачите и удар врз угостителскиот сектор, без да се понуди реално решение или алтернатива.

Голем број граѓани предлагаат компромис – јасна поделба на простори за пушачи и непушачи, наместо целосна забрана. Други, пак, реагираат дека државата селективно „се грижи за здравјето“, додека ги игнорира многу поголемите проблеми.

„Прво исчистете го воздухот, па после забранувајте цигари“, „Во држава со загаден воздух, лошо здравство и корупција, ова е погрешен приоритет“, се меѓу најчестите пораки.

Посебен револт предизвикува и најавената забрана за пушење во автомобилите, што дел од граѓаните ја оценуваат како мешање во личниот простор и приватноста.

И кај поддржувачите и кај противниците на законот се провлекува една заедничка нишка – недоверба дека правилата ќе важат за сите подеднакво. Често се спомнува дека во институциите, парламентот и јавните објекти забраната веќе постои, но не се почитува.

„А дали ќе важи и за пратениците?“, „Дали ќе престане пушењето во институциите?“, се прашања што се повторуваат.

Анкетата покажува дека ова прашање одамна не е само здравствено. За голем дел од граѓаните, антипушачкиот закон стана симбол на пошироко незадоволство – од ниски плати, скапа струја и храна, до корупција, загадување и селективна правда.

Без јасен план за примена, контрола и еднакви правила за сите, значителен дел од јавноста смета дека новиот закон ризикува да создаде уште поголем отпор, наместо да донесе трајна промена.