Наредбата на рускиот претседател Владимир Путин за напад на Украина ги доведе односите меѓу Москва и Западот до најниската точка од Студената војна. Инвазијата, придружена со ракетни и воздушни напади врз главниот град на Украина, Киев и другите поголеми градови, е неговиот најдиректен обид досега, да ја прецрта глобалната безбедносна карта и да ја врати сферата на влијание на Русија во времето на Советскиот Сојуз и Варшавскиот пакт, повеќе отколку пред 30 години, анализира The Wall street journal.

Во анализата стои дека тоа е коцкање без преседан за Путин, кој сега треба да се справува со многу нови санкции од САД и Европа, кои најмногу се со цел да и наштетат на руската економија. Соединетите Држави веќе најавија низа нови мерки за кои сметаат дека се сразмерни на агресијата на Кремљ, но Путин исто така има моќ. Да не заборавиме Русија е главниот снабдувач на природен гас во Европа.

Претседателот Џо Бајден во четвртокот рече дека Вашингтон ќе воведе дополнителни санкции за руски банки и поединци со висока вредност во САД, откако претходно во текот на неделата ја претстави првичната серија мерки. Тој рече дека санкциите, кои не ги наведе во детали, ќе ја намалат способноста на руската војска да го прошири и ограничи најголемиот државен бизнис во земјата.

„Агресијата на Путин во Украина ќе ја чини Русија скапо, економски и стратешки“, рече Бајден. „Ние ќе се погрижиме за тоа“.

Неколку часа пред почетокот на нападите, украинскиот претседател Володимир Зеленски упати апел на руски јазик до руските граѓани, велејќи дека неговата нација не претставува закана за Русија и дека одговорноста за ослободување на конфликт што може да чини десетици илјади животи ќе лежи директно кај Путин. 

Зеленски, кој е со еврејско потекло, ги исмеа руските тврдења дека Украина на некој начин им припаѓа на неонацистите, посочувајќи дека осум милиони Украинци загинале за време на Втората светска војна и дека неговиот дедо бил одликуван советски офицер во тоа време.

Додека Путин ја најавуваше инвазијата на Украина, Советот за безбедност на Обединетите нации се состана за да разговара за кризата, при што дипломатите се согласија да гласаат за резолуција против Русија, иако малку се очекува од тоа: Русија има право на вето како постојана членка.

До четврток попладне, руски тенкови беа распоредени на периферијата на Харков, вториот по големина град во Украина. Украинските власти соопштија дека е во тек уште едно напредување до Керсон, град на Црното Море северно од Крим, кој Русија го зазеде пред осум години. Борби се водеа, исто така, околу нуклеарната централа во Чернобил, местото на катастрофалниот колапс во 1986 година. Запечатениот реактор сè уште е исклучен поради високите нивоа на радијација.

Зеленски предупреди дека Русија со своите постапки ризикува нова еколошка катастрофа. „Ова е објава на војна против цела Европа“, напиша тој на Твитер.

Што се случува во Украина?

Руските оклопни колони сега се движат во Украина по серијата ракетни напади и воздушни напади врз Киев и други градови во бараж во раните часови. Во четвртокот попладне по локално време, украинските власти соопштија дека руските трупи со хеликоптери се обидуваат да заземат аеродром на периферијата на Киев, додека украинските сили се бореле со Русите кои напредуваат во регионот Чернихив северно од Киев.

Во телевизиски говор, претседателот на Украина, Зеленски, го окарактеризира рускиот напад како „негативен“ и рече: „Од денес нашите држави се на различни страни од светската историја. Руската држава е на патот на злото“.

Нападот се случи неколку часа откако Путин објави операција за „демилитаризација и денацификација на Украина“, како што рече, ветувајќи дека ќе им се суди на нејзините водачи. На почетокот на неделата, Русија ја призна независноста на два отцепени региони во источна Украина и почна да испраќа војници во тие области, со што односите меѓу Москва и Западот се распаднаа.

Зошто Русија ја нападна Украина?

Путин вели дека главната цел е да ги одбрани руските говорници во Украина, особено оние во двете самопрогласени републики Доњецк и Луганск, кои се отцепија од украинската контрола во 2014 година. Москва обезбеди стотици илјади пасоши на луѓето кои живеат таму, давајќи му изговор да ги брани своите интереси во областа. Украина ги негираше тврдењата на Москва дека насилно се обидува да ја врати територијата.

Уште позначајно, Путин ги смета Украина и Русија како неразделни, „еден народ, единствена целина“. Тој го доведе во прашање правото на Украина да постои, наведувајќи сличен јазик и заедничка историја и култура. Украина беше дел од Советскиот Сојуз пред неговиот распад на крајот на Студената војна во 1991 година и се граничи со Русија до нејзиното источно крило, каде што, историски, беше најранлива на инвазија. Распадот на Советскиот Сојуз ја остави Русија со значително исцрпено население, територија и економија. Тоа, исто така, го намали статусот на руската суперсила и, во очите на Москва, ја остави ранлива на напади откако Украина ја сигнализираше својата намера еден ден да се приклучи на Организацијата на Северноатлантскиот договор и Европската унија.

Фото EPA/SEDAT SUNA