Речиси два месеци по избивањето на скандалот со цените по кои добавувачите обезбедувале храна за украинските војници, Истражувачкиот центар „Шема“ откри дека најмалку четири големи компании наплаќаат од Министерството за одбрана на Украина над пазарната цена за набавка на основни прехранбени производи. за украинските војници.

Цените по кои добавувачите се подготвени да достават компири, јаболка, зелка и јајца на украинските војници честопати се два до три пати повисоки од цените пријавени на Даночната управа во декември 2022 година и јануари 2023 година.

Власта „под притисок“ на Европската Унија и Западот, која ја поддржува борбата против корупцијата, тврди дека немало неправилности. Но, проблемот со цените останува.

Тајни добавувачи

Од почетокот на руската инвазија во февруари 2022 година, договорите на украинската армија не се објавени јавно, а имињата на потписниците се чуваат во тајност.

Тоа се промени во јануари 2023 година, со објавувањето на истрагата која откри дека еден воен добавувач, компанијата Актив со седиште во Киев, наплаќала од владата речиси два и пол пати поголема од малопродажната цена за јајца.

Само еден добавувач именуван во истрагата беше јавно наведен - „Харна Страва“ од Днепар, другите шест не се согласија да го откријат нивниот идентитет, па за нив во текстот беа користени броеви на договори, а не името на компанијата.

Како функционира системот за снабдување

Добавувачите и самото Министерство за одбрана инсистираат да не наплаќаат храна од ресорното министерство, туку услуга - обезбедување храна на воените единици, каде и да се распоредени.

Повеќето компании кои се во фокусот на овој извештај секојдневно доставуваат големи количини храна во воените магацини на сите линии на фронтот.

Украинската армија им носи храна на војниците од овие магацини.

Но, претседателката на Антикорупциската комисија на украинскиот парламент и пратеничка на владејачката партија Слуга на народот Анастасија Радина смета дека организацијата на овој систем е „извор на злоупотреби во областа на јавните набавки“.

Таа рече дека Министерството за одбрана наведува дека „услугата“ на добавувачот вклучува избор од 409 производи од каталогот, заедно со испорака, ладење и замена на производите.

„Но, во реалноста, војската добива производи од добавувачите на Министерството за одбрана и, всушност, многу помалку предмети отколку што се во каталогот, тие не добиваат готови оброци“, рече таа.

Некои единици купуваат свои резерви на храна и смислуваат планови за оброци, додаде таа.

Колку е поефтино?

Јавноста беше огорчена од оваа истрага, која доведе до разрешување на суспендираниот шеф за набавки во Министерството за одбрана, Бохдан Хмељнички, оставка на заменик министерот за одбрана Вјачеслав Шаповалов и истрага на Државното биро за истраги (ДБР) против неколку лица вклучени во набавките на министерството.

Се шпекулираше и за судбината на министерот за одбрана Алекси Резников.

Откако оваа истрага беше окарактеризирана како „оцрнувачка кампања“, Министерството за одбрана соопшти дека прави максимални напори да ги исправи проблемите. Така, на 20 февруари објави дека договорите со добавувачите на храна се скратени на три месеци, така што компаниите не можат да вклучат „инфлација и други ризици“ во цените што ги наплаќаат на министерството.

Јајца

Јајцата беа во центарот на јануарскиот скандал со снабдување со храна. Тврдењето на министерот за одбрана Резников дека „техничка грешка“ довела до тоа нивната цена во договорот со „Актив компанија“ да биде 0,46 долари за јајце, наместо за килограм, стана тема на шега на социјалните мрежи.

Ревидираниот ценовник на „Компание актив“, објавен од Министерството за одбрана, сега ја одредува цената на 0,24 долари за јајце. Но, според истрагата, таа цена и понатаму е за 64 отсто повисока од куповната цена пријавена во Даночната управа од декември 2022 до јануари 2023 година.

Компир

Компирите претставуваат некои од најпознатите показатели за потенцијалното прекумерно трошење на Министерството за одбрана.

Пред скандалот со набавките, цените на добавувачите се движеа од 0,46 до 0,72 долари за килограм. По ревизијата на цената, еден добавувач ја задржа старата цена, а останатите четири ги намалија цените меѓу 29 и 38 отсто.

Но, даночните документи до кои дојде „Шемес“ покажуваат дека и по извршената ревизија, цените по кои четворица од пет добавувачи сега продаваат компири на армијата се за околу 50 отсто повисоки од нивните откупни цени пријавени во Даночната управа во декември. 2022 и јануари 2023 година.

Овие ревидирани стапки се двојно повеќе од просечните пазарни стапки.

Јаболка

Фактурата на неименувана воена единица, која на Фејсбук ја објави новинарката Тетјана Николајенко, укажува дека ценовната инфлација на компирот „Компание актив“ се проширила и на јаболката.

Во документ од 8 март, се наведува дека јаболката за вооружените сили чинат 1,38 долари за килограм, што значи дека јаболката биле платени три пати поголема од откупната цена.

Зелка

Во Министерството за одбрана зелката се продава по два до три пати поголема од откупната цена.

Според ревидираните цени, „Компанија актив“ ја продава зелката за приближно двојно повисока цена од другите двајца конкуренти.

Што велат добавувачите

„The Schemes“ побара од пет добавувачи да објаснат како ги одредуваат своите цени за војската, како ги пресметуваат трошоците и како успеале да ги намалат цените на некои прехранбени производи.

Како причина за поскапувањето над пазарната, Министерството за одбрана ја наведува потребата да се обезбеди замена за расипани или уништени прехранбени производи. Ресорниот министер Резников тврди дека поскапувањето на прехранбените услуги за 2022 година било пониско од стапката на инфлација од 26,6 отсто.

Директорот на „Компание актив“ Валериј Мелеш рече дека на цената влијае и горивото за испораките, складирањето на производите и платите на вработените. Тој додаде дека компанијата ги намалила цените во февруари 2023 година.

Друг добавувач наведе слични трошоци: пакување на производи, испорака, логистика, плати на персоналот, превоз, комунални услуги и транспорт до воените единици.

Директорот за набавки на Харна Страва, Денис Ушаков, рече дека во цената е вклучена и можната опасност од испораки во регионот Доњецк, кој е претежно окупиран.

Сепак, претставникот тврдеше дека компанијата „постојано бара начини да ја намали цената на производите за нашите војници“.

Останатите компании не одговорија на барањата на Шемата за коментар до објавувањето на истрагата на 17 март.

Е-решение?

Претседателот Владимир Зеленски на 21 март потпиша закон со кој се наложува објавување на цените за сите воени набавки, освен оружјето, во електронската платформа за набавки „ПроЗоро“ од 20 јуни.

Платформата, која беше суспендирана на почетокот на јануари поради руските напади врз енергетската инфраструктура на Украина, обезбедува пристап до податоците за јавните набавки за сите владини тендери.

Но, еден од креаторите на таа платформа, Максим Нефиодов, предупреди дека порталот сам нема да ги реши долгогодишните проблеми на Украина во набавката на храна.

„Ова е системски проблем кој бара решение кое започнува многу пред тендерскиот процес, затоа што со системот за организација на храната што постои сега, дури и ако тендерот го организира папата или Мајка Тереза, резултатите сепак ќе бидат многу сомнителни. рече Нефиодов.