Економија, финансии, бизнис

Контакт

Трамп зборува за напредок, Техеран негира преговори: судирот меѓу САД и Иран влегува во нова, неизвесна фаза

Трамп зборува за напредок, Техеран негира преговори: судирот меѓу САД и Иран влегува во нова, неизвесна фаза

Судирот меѓу САД и Иран, во кој Израел веќе е директно вклучен преку интензивни воздушни и ракетни операции, на 24 март 2026 година влезе во фаза на длабока неизвесност. Додека од Вашингтон доаѓаат пораки за можен дипломатски напредок, на терен продолжуваат нападите, а сигналите за евентуални разговори остануваат спротивставени и без јасна официјална потврда од двете страни. 

Американскиот претседател Доналд Трамп на 23 март изјави дека меѓу американските претставници и Иран постојат „major points of agreement“ и најави петдневно одложување на планираните удари врз иранската енергетска инфраструктура. Според Reuters, ова одложување беше претставено како простор за дипломатски напредок и можен договор за ставање крај на војната. Сепак, тоа не значи поширока деескалација.

Reuters, повикувајќи се на извештај на Semafor и американски официјален претставник, објави дека паузата се однесува само на енергетските цели, додека воените цели, балистичките капацитети, морнаричките средства и делови од одбранбената индустрија на Иран и натаму остануваат потенцијални мети. Тоа значи дека воената опција не е тргната од маса, иако се остава простор за дипломатски контакт. 

Техеран, во меѓувреме, јавно ја отфрла американската верзија. Претседателот на иранскиот парламент, Мохамад Бакер Калибаф, изјави дека не се водени никакви преговори со САД и ги оцени тврдењата од Вашингтон како „fake news“, насочени кон влијание врз нафтените и финансиските пазари. Иранските власти исто така порачаа дека продолжуваат да ги сметаат американско-израелските удари за агресија и дека не гледаат услови за нормализирање на контактите во сегашната фаза. 

Воената состојба во регионот засега не дава знаци на стабилизирање. На 24 март Иран изврши нови ракетни напади врз Израел, а Израел возврати со удари врз повеќе од 50 цели во Техеран, меѓу кои и објекти поврзани со разузнавачкиот и ракетниот апарат. 

Според Reuters, од почетокот на војната на 28 февруари, кога САД и Израел ја почнаа офанзивата врз Иран, загинале повеќе од 2.000 луѓе. Прашањето што сега доминира е дали постои реален дипломатски канал, или станува збор за посредничка размена на пораки во услови на активна војна. Reuters објави дека нема јавно потврдени директни американско-ирански разговори, а дека во комуникацијата се спомнуваат посредници како Пакистан, Египет, Оман и други држави од регионот. Исламабад се појавува како можен терен за средба, но Белата куќа засега зборува само за чувствителни дипломатски дискусии, без формална најава за директни преговори. 

Ормускиот теснец останува клучна точка на кризата и главна причина поради која конфликтот има глобални економски последици. Според Reuters, војната практично го затвори овој поморски коридор низ кој поминува околу 20 проценти од светските испораки на нафта и течен природен гас. Пазарите реагираат чувствително на секоја изјава за можни разговори: по најавата на Трамп за одложување на ударите, цената на нафтата падна, а откако Иран ги негираше контактите, Brent повторно се искачи, достигнувајќи околу 102,83 долари за барел на 24 март. 

Дополнителна тежина на кризата ѝ дава и нуклеарното прашање. Директорот на МААЕ, Рафаел Гроси, на 18 март изјави дека агенцијата сѐ уште не знае во каква состојба е новиот подземен капацитет за збогатување ураниум во Исфахан, бидејќи планираната инспекција била откажана поради војната. Тоа значи дека едно од најчувствителните прашања во односите меѓу Западот и Иран, нуклеарната програма, и натаму останува без целосна проверка на терен. 

 Во овој момент, најпрецизно е да се каже дека Вашингтон зборува за напредок, а Техеран тоа го негира. Засега нема јавно потврден директен преговарачки процес, а воените дејства продолжуваат со висок интензитет. Токму затоа, секое спомнување на „преговори“ во оваа фаза бара внимателна атрибуција: моменталната слика повеќе покажува спротивставени тврдења и ограничени посреднички контакти, отколку оформен дипломатски процес со јасна структура и исход.

Слично

Поврзани вести