Венецуела беше позната по тоа што поседуваше сурова нафта - шпанските истражувачи од 15 век забележаа дека домородните луѓе користат нафта за пожари и асфалт за да ги поправат своите кануа. Но, богатството на Венецуела со нафта беше спорно сè додека странските нафтени компании не почнаа сериозно да се занимаваат со регионот за време на Првата светска војна, кога горивото беше во голема побарувачка и западните земји почнаа да се плашат од недостиг на снабдување.

Геодетите од Венецуелските нафтени концесии (VOC), локалната подружница на Ројал Дач Шел, го поминаа поголемиот дел од 1910-тите истражувајќи го регионот со само умерен успех. Но, на 31 јули 1922 година, тие донесоа одлука од значајно значење: VOC одлучи да дупчи подлабоко во Лос Баросос-2, нафтен бушотин во басенот Маракаибо што го дупчеа четири години претходно, но оттогаш го напуштија, според Орландо Мендез од Американското здружение на нафтени геолози, историчар на венецуелски нафтени полиња.

VOC ќе продолжи да дупчи во Лос Баросос-2 со месеци. До втората недела од декември, дупчалката достигна длабочина од 1.450 стапки и удри во нафтен песок. Нафтата и гасот почнаа да течат, а на 14 декември земјата се затресе, млазницата се излеваше од земјата, а гејзерот не можеше да се запре повеќе од една недела.

Тоа беше голема еколошка катастрофа. Но, ја постави Венецуела на вековен курс на зачудувачко богатство, значајни несреќи и политички превирања. Тој пат на крајот доведе до вонредно заробување на претседателот Николас Мадуро од страна на американските сили во саботата, зачудувачка операција што на крајот можеше да ја врати нафтената доминација на Америка во земјата.

Неизвесна иднина

Претседателот Доналд Трамп изјави дека основна цел на неодамнешната воена операција во Венецуела е да се стави нафтениот сектор на земјата под контрола на САД и да им се даде можност на американските нафтени компании да се обноват таму.

„Нафтените компании ќе влезат и ќе го обноват својот систем“, рече Трамп во неделата вечерта. „Тоа беше најголемата кражба во историјата на Америка. Никој никогаш не ни го украл имотот како нив. Ни ја одзедоа нафтата. Ни ја одзедоа инфраструктурата и целата таа инфраструктура е скапана и распадната, а нафтените компании ќе влезат и ќе ја обноват.“

Ако тоа се случи, ќе биде скапо, комплексно и потенцијално опасно.

„Ќе биде долг пат назад за земјата, со оглед на нејзиното децениско опаѓање под режимите на Чавез и Мадуро, како и фактот дека евиденцијата за промена на режимот во САД не е недвосмислен успех“, рече Хелима Крофт, раководител на глобалната стратегија за стоки во RBC Capital Markets.

Крофт рече дека остварувањето на целта на Трамп ефикасно ќе бара од американските нафтени компании да играат „квази-владина улога“ за да изградат капацитет и да ја развијат инфраструктурата. Тоа би можело да чини 10 милијарди долари годишно, тврдат раководителите на нафтените компании, според Крофт.

Тоа е во согласност со проценките од „Петролеос де Венецуела, СА“, попознат како PDVSA, државната нафтена компанија на Венецуела. PDVSA признава дека нејзините цевководи не се ажурирани 50 години, а трошоците за ажурирање на инфраструктурата за враќање на врвните нивоа на производство би чинеле 58 милијарди долари.

Друга компликација: PDVSA е управувана од војската со децении, а економијата на Венецуела зависи исклучиво од нејзиниот успех. Трамп призна дека американската војска можеби ќе треба да одржува долгорочно присуство на теренот за да ја обезбеди нафтената инфраструктура на Венецуела, пишува Си-Ен-Ен.

Во последните недели, претставници на администрацијата на Трамп ангажираа американски нафтени компании за да го проценат интересот за враќање во Венецуела, но енергетските компании беа претпазливи да се обврзат, особено со оглед на главните прашања за идната стабилност на земјата, според два извори запознаени со ангажманот.

Засега, администрацијата на Трамп вели дека работи со Делси Родригез, која беше потпретседателка и министерка за енергетика на Мадуро, за да им помогне на САД да ја водат земјата - и покрај тоа што опозициското движење на Венецуела неколку пати ја информираше администрацијата на Трамп за нејзините планови за приватизација на нафтената индустрија доколку преземе контрола врз владата, велат изворите.

„Невозможно е само да се донесат американски компании во Венецуела“

Гомез почина во 1935 година, а неговите наследници побараа реформи. Венецуела го донесе Законот за јаглеводороди од 1943 година, кој ги принуди странските нафтени компании да предадат половина од нивните профити од нафта, според Центарот за стратешки и меѓународни студии.

Тоа беше цена што нафтените компании беа подготвени да ја платат. Тоа е затоа што Венецуела имаше предност.

Прво, Венецуела беше богата со нафта, со огромни 303 милијарди барели сурова нафта - околу една петтина од глобалните резерви во светот, според американската Администрација за енергетски информации (EIA). Но, што е поважно, нејзината тешка, кисела сурова нафта е извонредно евтина, во близина на САД и може да се рафинира во клучни деривати за американската индустрија, вклучувајќи асфалт, нафта за греење и дизел. Лесната, слатка сурова нафта од Тексас е добра за производство на бензин - и тоа е тоа.

Демократија и државна контрола

Соединетите Американски Држави мислеа дека добија среќа во 1953 година, кога Венецуела стана демократија - и значаен сојузник на Соединетите Американски Држави. Демократската, богата со нафта земја стана противтежа на комунистичка Куба. Во 1963 година, претседателот Џон Ф. Кенеди го нарече венецуелскиот претседател Ромуло Бетанкур „најдобриот пријател на Америка“ во Јужна Америка.

Но, Венецуела стана членка-основач на ОПЕК во 1960 година, заедно со Иран, Ирак, Кувајт и Саудиска Арабија, давајќи ѝ на Венецуела поголема контрола во глобалните прашања и поголема моќ да ги контролира компаниите што работеа во нејзината држава, пишува Си-Ен-Ен.

Таа година, Венецуела ја основа државната Венецуелска нафтена корпорација и ја зголеми цената на водење бизнис во земјата на 65% од профитот на компаниите. Сепак, Венецуела остана најголемиот и најважен извор на нафта во Соединетите Американски Држави. До 1970-тите, рафинериите на Америка беа изградени наменски за венецуелска нафта, според Фил Флин, виш аналитичар на пазарот во Price Futures Group.

Претседателот Карлос Андрес Перез во 1976 година ја основал PDVSA за управување со нафтената индустрија во земјата. PDVSA соработувал со странски нафтени компании по висока цена - 60% удел во нивните заеднички вложувања.

Со оглед на стратешката важност на нивните венецуелски односи, Соединетите Држави немале значајна реакција на ефективната национализација на нивните нафтени средства. Исто така, помогнало тоа што PDVSA им платил на американските нафтени компании 1 милијарда долари за акциите.

Но, Венецуела западнала во тешки времиња во 1980-тите, кога цените на нафтата паднале. Земјата, исто така, западнала во сериозен долг кога купила половина од американската рафинерија Citgo во 1986 година (а остатокот во 1990 година). Перез воведе мерки за штедење кои се покажаа како исклучително непопуларни - и на крајот доведоа до подемот на Уго Чавез.

Чавез, Мадуро и падот

Чавез ја презеде функцијата во 1999 година и ја трансформираше Венецуела во социјалистичка држава.

Тој ги национализираше средствата на странските нафтени компании, вклучувајќи ги ЕксонМобил и КонокоФилипс. Владата на Чавез презеде директна контрола врз PDVSA и ефикасно го искористи профитот на PDVSA како банкомат за војската, што доведе до тоа квалификуваните работници да се упатат кон излезите. Нафтената инфраструктура на Венецуела се распадна.

Мадуро ја презеде контролата врз земјата во 2013 година по смртта на Чавез. Цените на нафтата повторно се распаднаа една година подоцна, испраќајќи ја Венецуела во економска катастрофа, со хиперинфлација и масовна миграција надвор од земјата.

Меѓународните санкции врз венецуелската влада, исто така, придонесоа за падот на нафтената индустрија во земјата, според EIA. Владата на САД воведе санкции врз Венецуела од 2005 година, а првата администрација на Трамп во 2019 година ефикасно го блокираше целиот извоз на сурова нафта во САД од PDVSA. Тогашниот претседател Џо Бајден во 2022 година му додели на „Шеврон“ дозвола за работа во Венецуела како дел од напорите за намалување на цените на бензинот - лиценца што Трамп ја одзеде во март, но подоцна повторно ја издаде под услов никакви приходи да не одат кај владата на Мадуро.

Пропаста на инфраструктурата на Венецуела и недостатокот на ресурси за PDVSA ги спречија нафтените компании во земјата да произведуваат толку сурова нафта колку што беа способни.

Денес, Венецуела произведува нешто повеќе од 1 милион барели нафта дневно - само околу 0,8% од глобалното производство на сурова нафта. Тоа е помалку од половина од она што го произведуваше пред Мадуро да ја преземе контролата врз земјата во 2013 година и помалку од една третина од 3,5 милиони барели што ги пумпаше пред Чавез да ја преземе власта.