Во изборната победа на Герт Вилдерс не беше толку важно ниту прашањето за миграцијата, ниту антиисламизмот, туку диктатот за пребрзи промени во глобалните реформи, од дигитализација до зелена агенда. Луѓето не се снаоѓаат дури ни во високо развиените општества како што се Холандија или Германија, и тоа е причина за тревога.

Десничарскиот популист и шовинист Вилдерс – кој е навистина тоа-, а особено шовинизмот и расизмот се непријатни во  развиените и цивилизирани западноевропски народи - го спушти тонот на својата изборна кампања, што значи дека се фокусираше на прашања од секојдневен интерес. Пример за тоа е загриженоста на земјоделците за промените што се бараат и мерките што се преземаат. Многу од промените што се уште се потребни овде се имплементирани во Холандија, но не сите. Се бара повеќе и повеќе.

Слично е и во сточарството. Кога беше основана европската заедница на земји, земјоделството, а не јагленот и челикот, беше нејзиниот двигател и платформата на која се одржуваше и овозможи развој на индустријата. Но, тогаш и години подоцна, европските земјоделски политики значеа постојани и веднаш видливи придобивки за земјоделецот и тој сектор. Во последните петнаесет години, особено последните пет години, кругот се стега. ЕУ и Брисел не се виновни за климатските промени и сите разбираат дека зелената агенда е единствениот пат напред – но има и губитници во процесот на примена на овие реформи. Гласачите не се трпеливи. Се разбира, како и кај нас со свинската чума, селаните ќе ја доживуваат власта како рамнодушна, технократска и далечна, а популистите ќе го искористат стравот и непријатноста.

Друг елемент на незадоволство е енергетската политика. Иако Холандија има доволно сопствен гас, експлоатацијата во делот кој е на нулта надморска височина е отежната поради распуштениот терен, па пумпањето резултира со ерозија на почвата, создавање подземни бунари, експлозии и земјотреси. Посебно беа погодени градот и провинцијата Гронинген, каде овде-онде одекнуваат контролирани експлозии, но понекогаш има и саботажа. Герт Вилдерс победи и на изборите во Гронинген.

Владата на поранешниот премиер Руте инвестираше 180 милијарди долари во Северниот тек, што беше многу профитабилно за земјата, која беше засекогаш затворена по руско-украинската војна. Така, тие средства се одлеаја и требаше, да речеме, да го поштедат Гронинген од последиците на експлоатацијата за населението. Не го сторија тоа, а оштетувањата на зградите се санираа многу бавно и невешто.

Ова, исто така, создаде лошо расположение кон Украина и украинските бегалци, иако не ги сакаа ниту Русите, особено откако го соборија патничкиот авион МХ17 на летот од Амстердам до Куала Лумпур во 2014 година, при што загинаа 240 патници, главно холандски државјани. Во суштина, никој не им беше мил во руско-украинската војна, иако пред санкциите имаа исклучително развиени трговски врски со Русија. Русите ја сакаа Холандија, на пример, ќерката на Путин живееше таму, олигарсите таму имаа европски резиденции и оттаму си го водеа бизнисот. Руските пари се слеваа. И сега тргуваат, преку Ротердам, макар не многу јавно, и на големо незадоволство на Американците. Ќе видиме како ќе изгледаат американско-европско-холандските односи по американските избори.

Потоа, ситуацијата што ја знаеме од Германија, а тоа е изградба на станови. Новите згради мора да се усогласат со дадениот формат на заштеда на енергија и здрава употреба на енергија, што не може секој клиент да си го дозволи. Ова создава конкретни проблеми, а Вилдерс вети враќање на старите практики.

И конечно, прашањето за мигрантите. Холандија, и покрај многуте државни одлуки насочени кон тоа, никогаш не била лесна за интеграција на муслиманите со различна боја на кожа. Иако традиционално се трговска земја, луѓето кои ги пловеа сите мориња од горе до долу, знаат сè, пробаа сè и немаат проблем со некој што живее до нив, сепак Вилдерс успеа, во оваа општа атмосфера, да го засили тоа незадоволство.

Прашање е дали Герт Вилдерс ќе може да формира влада. Можеби не, зависи од развојот во другите европски земји и од тоа дали традиционалните партии ќе направат политички санитарен кордон околу неговата политичка опција. Формирањето на новата влада може да потрае и до една година, а дотогаш ќе биде предводена од актуелниот премиер Марк Руте, кој е десничар од десниот центар, но решително проевропски и проамерикански, односно атлантист. Герт Видерс се претставува како анти-ЕУ, но нема да успее во намерата да ја извади земјата од европската заедница. Мора да се признае, тој веројатно не го сака тоа. Но, фактот дека линијата на Орбан во ЕУ станува се посилна сега е видлив и во Западна Европа.