Тие се исклучително богати и добро поврзани со оние што се на власт. Сега олигарсите се фатени во конфликт меѓу Русија, Украина и Западот. Но, што е олигарх?

Руските олигарси повторно се во центарот на меѓународните контроверзи, додека кризата меѓу Русија, Украина и Западот ескалира. Откако Русија ја започна инвазијата на Украина, Западот ги заостри санкциите кон руските банки и многу поединци, кои западните медиуми често ги опишуваат како „пријатели“ на Путин. Прочитајте што се олигарси, како настанал тој термин и зошто многу руски олигарси сега се погодени од Западните санкции.

Што е тоа олигарх?

Зборот „олигарх“ има долга историја, но доби многу поконкретно значење во модерното време. Олигархот традиционално е член или поддржувач на олигархијата - политички систем управуван од мала група луѓе. Стана истакнат по падот на Советскиот Сојуз во 1991 година. Зборот доаѓа од грчкиот oligoi, што значи „малку“, и arkhein, што значи „да владее“. Се разликува од монархија (владеење на една личност, monos) или демократија (владеење на народот, demos). Значи, што го дефинира олигархот? Значи, олигархот може да биде член на владејачка каста одвоена од остатокот од општеството според нивната религија, сродство, престиж, економски статус, па дури и јазик. Таквите елити имаат тенденција да владеат во свои интереси, често со сомнителни средства.

Кои се денешните олигарси?

Денес олигархот се почесто го дефинира екстремно богат човек кој заработувал правејќи такви бизниси со државата. Можеби најпознатиот олигарх во Велика Британија е рускиот бизнисмен Роман Абрамович, поранешен сопственик на лондонскиот фудбалски клуб Челзи. Се проценува дека неговиот имот вреди 14,3 милијарди долари, а се збогатил продавајќи го имотот кој претходно бил во руска државна сопственост, а кој го стекнал по распадот на Советскиот Сојуз. Другиот е Александар Лебедев, поранешен офицер и банкар на КГБ, чиј син Евгениј е сопственик на лондонскиот весник „Ивнинг стандард“. Јуџин е државјанин на Велика Британија и стана член на Домот на лордовите.

И другите земји имаат олигарси

Украинскиот институт за иднината (UIF), независна организација со седиште во Киев, го обвинува широкото влијание на олигарсите врз украинското општество, индустрија и политика за бавниот развој на земјата. Во извештајот на UIF се наведува дека „старите олигарси“ процветаа во земјата под претседателството на Леонид Кучма по распадот на Советскиот Сојуз во 1990-тите. Системот останува клучен аспект за спас на нивниот бизнис“, се додава.

Како се збогатија олигарсите?

Извршниот директор на UIF, Виктор Андрусив, во една прилика во 2019 година рече дека олигарсите се „посебна класа“ на луѓе, со „посебен начин на водење бизнис“ и имаат „посебен начин на живот и влијание“. „Тие навистина не се бизнисмени. Тие се богати, луѓе, но начинот на кој тие станаа богати е сосема поинаков од она што се случува во функционална капиталистичка држава“, рече Андрусив за време на настанот во Центарот Вилсон во Вашингтон. „Тие не си направија свој бизнис, туку тие го презедоа бизнисот од државата“.

Зошто има толку многу руски олигарси?

Причината зошто толку многу луѓе денес зборуваат за руски олигарси е она што се случи по распадот на Советскиот Сојуз во 1991 година. На Божик 1991 година, Михаил Горбачов поднесе оставка како претседател на Советскиот Сојуз и му ја предаде власта на Борис Елцин, кој стана претседател на новонезависна Русија. Додека во комунизмот немаше приватна сопственост, капиталистичка Русија доживеа голема приватизација - особено во индустрискиот, енергетскиот и финансискиот сектор. Како резултат на тоа, многу луѓе станаа фантастично богати за време на приватизацијата во раните 1990-ти.

Кога би биле добро позиционирани, со правилни врски, би можеле да стекнат цели делови од руската индустрија - често се занимаваат со суровини како минерали или нафта и гас, за кои има огромна побарувачка во светот. Потоа ги исплатиле службениците кои тоа го правеле или им ги дале места на директори. Олигарсите поседуваа масовни медиуми, нафтени полиња, челичарници, инженерски компании и многу често плаќаа многу мал данок на доход. Тие го поддржаа Елцин и ја финансираа неговата претседателска кампања во 1996 година.

Путин и олигарсите

Кога Путин го наследи Елцин, тој почна да ги ограничува олигарсите. Сепак, оние кои останаа политички врзани за него станаа уште поуспешни. Некои од првичните олигарси кои одбија да се согласат, како банкарот Борис Березовски, беа принудени да ја напуштат земјата. Михаил Ходорковски, за кој некогаш се веруваше дека е најбогатиот човек во Русија, сега живее во Лондон. На прашањето за олигарсите во 2019 година, Путин за Фајненшл Тајмс изјави: „Ние повеќе немаме олигарси“.

Но, луѓето кои имаа многу блиски односи со Путин успеаја да изградат деловни империи благодарение на неговото покровителство. Борис Ротенберг, кој бил во истиот џудо клуб со Путин кога биле деца, британската влада го опишала како „истакнат руски бизнисмен со блиски лични врски“ со Путин.

Според Форбс, имотот на Ротенберг е во вредност од 1,2 милијарди долари. И Ротенберг и неговиот брат Аркадиј беа цел на британските санкции, откако Путин ги призна двата сепаратистички региони Доњецк и Луганск во источна Украина како „народни републики.“ Покрај Велика Британија, воведоа Украина, САД, ЕУ, Австралија и Јапонија. санкции за руските олигарси по руската инвазија на Украина - многу од овие ограничувања најверојатно ќе бидат и заострени.

Извор: Курир.рс и BBC NEWS