Рускиот министер за одбрана Сергеј Шојгу тврди дека Украина може да употреби „валкана бомба“ - онаа која содржи радиоактивен материјал покрај конвенционалните експлозиви. Тој не понуди никакви докази за тоа, а Украина - како и Франција, Велика Британија и САД - ги отфрлаат наводите.

Шојгу му рекол на британскиот секретар за одбрана Бен Валас дека е „загрижен поради можните провокации од Киев кои вклучуваат употреба на валкана бомба“.

Рускиот министер за одбрана разговарал и со своите колеги во САД, Франција и Турција, каде повторил слични тврдења, јавува Би-Би-Си.

Во заеднички одговор, Франција, САД и Велика Британија рекоа дека нивните влади „заеднички ги отфрлаат руските очигледно лажни наводи дека Украина се подготвува да употреби валкана бомба на своја територија“. Украинскиот претседател Володимир Зеленски исто така ги отфрли обвинувањата и ја обвини Русија дека е „изворот на сè што може да се замисли што е валкано во оваа војна“.

Што е валкана бомба?

Станува збор за бомба која содржи радиоактивен материјал, на пример ураниум, кој се распрснува во воздухот по детонацијата на конвенционалниот експлозив во бомбата.

Бидејќи ширењето на радиоактивни честички може да предизвика сериозни болести како што се тумори, таквата бомба би предизвикала паника кај населението. Широк простор околу местото на експлозијата ќе мора да биде евакуиранo за деконтаминација или целосно да се напушти.

Федерацијата на американски научници пресметала дека доколку бомба со 9 грама кобалт-60 и пет килограми ТНТ експлодира на Менхетен, целата област на Њујорк би станала непогодна за живеење со децении.

Токму затоа валканите бомби се сметаат за оружје за масовно нарушување. Сепак, од перспектива на самото оружје, валканите бомби се многу несигурни.

За да може радиоактивниот материјал во валканата бомба да се распрсне низ целната област, мора да се здроби во ситен прав, но ако честичките се преситни или има силен ветер во областа, тие ќе се распрснуваат премногу и ќе предизвикаат поголема штета од предвидената.

Зошто Русија го изнесе ова тврдење?

Американскиот институт за проучување на војната (ISW) вели дека со ова тврдење рускиот министер за одбрана веројатно сакал „да ја забави или прекине западната воена помош за Украина и да ја ослабне НАТО алијансата со повици кои предизвикуваат страв“.

Има и шпекулации дека Русија планира да активира валкана бомба во Украина и да ги обвини украинските сили, во таканаречен напад со „лажно знаме“.

Сепак, многу воени аналитичари велат дека Русија не би била толку глупава, бидејќи таквата бомба може да предизвика значителна штета на нивните војници, како и на територијата што моментално ја контролираат.

Самиот институт вели: „Малку е веројатно дека Кремљ подготвува неизбежен напад со „лажно знаме“ со валкана бомба“.

Дали претходно биле користени вакви бомби?

Досега, никаде во светот не е забележан успешен напад со валкани бомбашки напади.

Сепак, имаше обиди.

Во 1996 година, бунтовниците во Чеченија поставија бомба со динамит и цезиум-137 во познатиот парк Измаилово во Москва. Тие го добија цезиумот од опремата за лекување на рак. Безбедносните служби ја пронашле и деактивирале бомбата.

Во 1998 година, чеченските разузнавачи пронајдоа и деактивираа валкана бомба која беше поставена во близина на железничка линија во Чеченија.

Хозе Падила, американски државјанин поврзан со Ал Каеда беше уапсен во Чикаго во 2002 година под сомнение дека планирал валкан бомбашки напад. Тој е осуден на 21 година затвор.

Две години подоцна, Дирен Барот, британски државјанин и член на Ал Каеда, беше уапсен во Лондон и последователно осуден на 30 години затвор за планирање терористички напади во САД и Велика Британија кои би вклучиле употреба на валкана бомба.

Ниту Падила ниту Барот не почнале да склопуваат такви бомби пред да бидат уапсени.