Рускиот претседател Владимир Путин и турскиот претседател Реџеп Ердоган престојуваат во Техеран каде ќе разговараат со својот ирански колега Ибрахим Раиси.

Официјалната цел на самитот во иранската престолнина е ситуацијата во Сирија. Трите земји веќе разговараа за Сирија во минатото, при што Русија и Иран ја поддржуваат владата на сирискиот претседател Башар ал Асад во долготрајната сириска граѓанска војна, додека Турција одржува врски со опозицијата во таа земја.

Посетата на Техеран е второ официјално патување на Путин во странство откако руските сили ја нападнаа Украина на крајот на февруари. Меѓутоа, војната во Украина официјално не е на дневен ред, се верува дека најверојатно ќе биде тема на разговор.

Лидерската средба доаѓа неколку дена по посетата на американскиот претседател Џо Бајден на Блискиот Исток.

Иран, Русија и Турција - членка на НАТО чии односи со алијансата се затегнати во последно време - ќе се обидат да укажат на залудноста на американските напори за нивно задржување или оспорување.

Бајден ги посети Израел и Саудиска Арабија минатата недела за да ги зајакне односите со земјите што Вашингтон ги смета за пријатели и да претстави обединет фронт против Иран и Русија.

Се чини дека времето на самитот во Техеран е избрано да дојде веднаш по многу критикуваното патување на Бајден на Блискиот Исток.

Се очекува лидерите и нивните делегации да одржат билатерални состаноци за да разговараат за прашања кои се движат од конфликтот во Украина до нуклеарниот договор на Иран со светските сили од 2015 година.

Ова е прво патување на Путин надвор од поранешниот Советски Сојуз од февруари, кога започна специјална операција во Украина.

Ердоган одигра деликатен баланс за време на руско-украинскиот конфликт. Турција, која изрази поддршка за Украина додека се спротивстави на обемот на западните санкции против Русија, се обиде да посредува меѓу Москва и Киев со цел да се постигне договор за прекин на огнот. Во исто време и ги продаде на Украина своите борбени беспилотни летала Бајрактар, кои беа користени во конфликтот, што ја налути Русија. Турција, исто така, се спротивстави на руската анексија на Крим во 2014 година.

Анкара, сепак, воспостави блиски врски со Русија на полето на енергијата, одбраната и трговијата во последниве години, потпирајќи се и на руските туристи.

Иран, од друга страна, одби да ја осуди Русија за нападот на Украина и го обвини проширувањето на НАТО како корен на конфликтот, но се спротивстави на конфликтот и повика на дијалог за запирање на борбите.

Си-Ен-Ен објави дека руска делегација посетила воздухопловна база во централен Иран најмалку два пати минатиот месец, каде виделе два модели на ирански беспилотни летала способни да носат оружје.

Кремљ одби да коментира за ова прашање, но Техеран категорично ги отфрли обвинувањата, велејќи дека нема воено да помогне ниту една од страните во конфликтот и дека сака конфликтот да заврши.

Џорџо Кафиеро, шеф на консултантската компанија за геополитички ризици со седиште во Вашингтон, Gulf State Analytics, рече дека би било „без преседан“ Иран да извезе толку многу беспилотни летала и дека на тврдењето на САД треба да се гледа со „здрав степен на скептицизам“.

- На Иран му недостасува искуство во извоз на толку многу беспилотни летала во друга земја, што исто така треба да ја доведе во прашање валидноста на тврдењето на Саливан - изјави тој за Ал Џезира.

Иранскиот самит доаѓа неколку дена откако американскиот претседател Џо Бајден ја заврши својата блискоисточна турнеја, за време на која го посети главниот непријател на Иран, Израел и ривалот Саудиска Арабија, што предизвика реакција од Техеран.

– Важно е патувањето на Путин и Ердоган во Иран да се протолкува во контекст на зголемената бифуркација (поделба) меѓу Истокот и Западот по конфликтот во Украина – вели Кафиеро.

Тројцата лидери се очекува да одржат важни билатерални разговори на маргините на самитот.

Иран, пак, сака да потпише 20-годишни договори за соработка со двете нации и даде предлози во последните месеци.

Додека иранската економија страда од строгите санкции на Вашингтон, иранскиот претседател се фокусираше на регионалните дипломатски иницијативи за да се спротивстави на последиците.

Иран, исто така, сака да ја зголеми трговијата со Русија и Турција, а официјалните лица разговараа за користење на националните валути со Москва.

- Русија и Иран имаат слични барања за увоз и извоз - и двете извезуваат слични производи, што е една од причините зошто Москва има многу позначајни економски односи со Турција од Иран - рече Никол Грајевски, научен соработник на Меѓународната програма за безбедност во Центарот за Наука и меѓународни односи во Белфер.

Таа рече дека дури и ако руските компании се подготвени да се изложат на секундарни американски санкции, Москва се обидува да го зајакне домашното производство по конфликтот, што би значело дека ќе биде помалку склона да увезува некои ирански стоки.

Турција, исто така, бара зелено светло од Москва за да се придвижи против курдските борци и политичките групи во северна Сирија, каде Русија, режимот во Дамаск, американските сили и разни вооружени групи се борат за доминација.

Фото: EPA/MANDATORY CREDIT