Александар Лукашенко минатиот петок отпатува за Москва. Рускиот претседател Владимир Путин пред камерите му се заблагодари на шефот на белоруската држава за посетата. Лукашенко низ смеа одговори: „Како да можев да кажам не“. Лукашенко постојано покажува бунт против владетелите во Кремљ. Но, деспотот од Минск е повеќе зависен од Путин од кога било досега. Кога стотици илјади белоруски граѓани излегоа на улиците против него во 2020 година, тој остана на власт само со помош на Москва, пишува Дојче веле.

Но, можно е Русија да има многу подалекусежни планови за Белорусија, имено да го претвори својот западен сосед во вазална држава. Барем тоа произлегува од документот за кој се вели дека потекнува од администрацијата на Путин и кој го проучувала меѓународна истражувачка мрежа, составена од германските јавни радиодифузери WDR и NDR, минхенскиот весник Зидојче цајтунг, како и платформи Yahoo News, Delfi Estonia, Kyiv Independent, Expressen, Frontstory.pl, VSQuare, Белоруски Истражен центар и Центар Досје.

Овој внатрешен стратешки документ, чија содржина до сега не и беше позната на јавноста, наводно е составен во 2021 година и има 17 страници.

Постепено преземање на контролата

Тој го наведува планот за постепено анексирање на независната европска земја Белорусија, со политички, економски и воени средства. Во него детално се опишува како Русија може чекор по чекор да ја преземе контролата врз Белорусија, со крајна цел да се создаде т.н. Унија на држави и тоа најдоцна до 2030. Проектот Унија на држави постои од 1999 година, но не се знаеше до каде одат плановите на Русија.

Досега се зборуваше само за Унијата на држави, а оваа тема секогаш се претставуваше како здружување или спојување во интерес на двете страни. Сепак, приоритет во документот се дава само на руските интереси.

Марионета од Москва

Стратешкиот план јасно ја наведува целта: „да се обезбеди доминантно влијание на Руската Федерација во белоруското општество, политика, трговија, економија, наука, образование, култура и информации“. Таму треба да се потисне западното влијание и да се создаде бедем против НАТО. Уставната реформа, за која беше одлучено во февруари 2022 година, исто така треба да биде завршена во согласност со условите поставени од Москва. Проруските елити треба да се инфилтрираат и во економијата, истражувачкиот сектор и граѓанското општество.

Документот, исто така, открива дека Русија изгледа сака да го зголеми своето воено присуство во Белорусија и да создаде заеднички команден систем за вооружените сили. Дополнително, белоруската нуклеарна централа треба да се интегрира во мрежата за снабдување со електрична енергија на новосоздадената Унија на држави.

Товарните бродови со стока од или за Белорусија не треба да се закотвуваат во балтичките или полските пристаништа, туку само во руските пристаништа. Покрај тоа, во Белорусија ќе се градат руски училишта и универзитети, а белоруските деца треба да бидат испратени на обука во патриотски центри во Русија.

„Целта на Русија е да ја претвори Белорусија во марионета, да ја врзе толку тесно за себе, што под која било влада или претседател, дури и по заминувањето на Лукашенко, Белорусија ќе остане во сферата на руската геополитичка контрола“, вели белорускиот политиколог и историчар Валери Карбалевич. Сепак, спојувањето на двете држави ќе стави крај на „постоењето на Белорусија како независна држава“.

Цел: Голема Русија

Се верува дека внатрешниот стратешки документ доаѓа од пододделение на канцеларијата на рускиот претседател - Дирекцијата за прекугранична соработка, формирана пред пет години. Задачата на оваа институција е да развие стратегија со која Русија може да го прошири своето влијание и контрола врз соседните земји: балтичките земји, Украина или Белорусија.

Неколку западни разузнавачки извори сметаат дека документот е автентичен и веродостоен. Стратегијата мора да се гледа како дел од поширок план - создавање на таканаречена Голема Русија. Документот е поделен на два дела. Во првата се наведени стратешките цели на Русија во Белорусија, односно краткорочни до 2022 година, среднорочни до 2025 година и долгорочни до 2030 година. Целите се поделени во четири области: политички, воен и одбранбен сектор, социјален сектор, економија и трговија.

Документот потоа ги опишува ризиците поврзани со целите. На Кремљ треба да му биде јасно дека, со оглед на сегашниот тек на војната во Украина, сите краткорочни цели се нереални. Сепак, западните разузнавачки служби сметаат дека целокупниот план не е застарен. Документот на Кремљ, на пример, предлага поедноставена процедура за издавање руски пасоши на белоруските граѓани. Тоа е стратегија што веќе е спроведена на други места, на пример во источна Украина или во отцепениот грузиски регион Абхазија, за да се прошири влијанието на Москва и да се поткопа националниот суверенитет на државите.

Руската армија во Белорусија

Според весникот, има и планови за проширување на руското воено присуство во Белорусија. Многу е веќе реализирано за време на војната против Украина. Лукашенко постојано се обидуваше да го спречи постојаното присуство на руски војници на белоруска територија. Но, од октомври 2022 година, илјадници руски војници се во Белорусија, а некои од нив се обучуваат таму. Вооружените сили на Белорусија и Русија практикуваат заеднички и координирани борби. А економското влијание на Москва всушност продолжува да расте. Белорусија отсекогаш зависела од Русија. Сепак, според проценките на експертите, до две третини од белорускиот извоз наскоро би можел да оди во Русија. Белорусија исто така изгуби многу трговски партнери поради меѓународна изолација и санкции.

Развојот на медиумскиот сектор е особено импресивен. Од руската инвазија на Украина на 24 февруари 2022 година, белоруската пропаганда е целосно усогласена со Русија. Државните медиуми шират омраза кон Украина и го охрабруваат создавањето на наративот на „воинствениот Запад“.

Борбата на Лукашенко против белорускиот јазик и култура ги фаворизира и руските планови. Секој што организира туристичка тура низ градот на белоруски јазик ризикува проблеми со властите. Белорускиот јазик сè повеќе исчезнува од секојдневниот живот. Се чини дека ова е во согласност со намерите на Кремљ. Според внатрешната стратегија, целта е рускиот јазик да го истисне белорускиот од официјална употреба до 2030 година.

Белорускиот историчар Валери Карбалевич моментално смета дека брзото обединување на неговата земја со Русија е малку веројатно. „Мислам дека Лукашенко нема да одлучи за тоа, и покрај неговата зависност од Русија. Ниту белоруското општество не е подготвено за обединување“, рече Карбалевич. „Сите институции се создадени да функционираат како институции на независна држава. Всушност, малку е веројатно дека владетелот во Минск ќе има голем интерес за целосно спроведување на плановите на Кремљ. Западните разузнавачки служби се на мислење дека тие двајца се уште немаат доверба. Напротив: секој од нив чека - додека другиот не умре.

Извор: Индекс.хр

Фото: ЕПА