Индија спроведе воени напади врз Пакистан преку ноќ, погодувајќи бројни локации во Кашмир контролиран од Пакистан и подлабоко во самиот Пакистан. Безбедносните претставници велат дека системи со прецизно оружје за удар, вклучувајќи беспилотни летала, биле користени за извршување на нападите.

Пакистан вели дека најмалку осум цивили се убиени, а многу повеќе се повредени. Иако сè уште има голема неизвесност околу тоа што се случило, јасно е дека двете страни се блиску до многу голем конфликт отколку што биле со години - можеби децении.

-Сме виделе вакви кризи и претходно. Индија и Пакистан водеа војни од целосен обем многу пати во текот на годините, во 1947, 1965, 1971 и 1999 година. Исто така, имаше прекугранични напади меѓу двете страни во 2016 и 2019 година кои не доведоа до поголема војна. Овие конфликти беа ограничени бидејќи постоеше разбирање, со оглед на тоа што двете страни поседуваат нуклеарно оружје, дека ескалацијата во војна од целосен обем би била многу опасна. Тоа наметна одредена контрола врз двете страни, или барем одредена претпазливост. Исто така, имаше надворешен притисок од Соединетите Држави и други во двата наврати да не се дозволи тие конфликти да излезат од контрола. Иако е можно двете страни да покажат слична воздржаност сега, можеби има помал притисок од други земји да ги принудат да го сторат тоа. Во овој контекст, тензиите можат брзо да ескалираат. И кога ќе го сторат тоа, тешко е да се натераат двете страни да се повлечат и да се вратат таму каде што беа претходно, анализира Јан Хол, професор по меѓународни односи на Универзитетот Грифит.

Зошто Индија нападна сега?

Индија вели дека се одмаздувала за терористичкиот напад минатиот месец врз претежно индиски туристи во силно милитаризираниот Кашмир. Во нападот загинаа 26 лица. По нападот одговорност презеде група наречена Фронт на отпорот, но подоцна беше повлечена, па затоа постои одредена неизвесност околу тоа.

Индиски извори сугерираат дека оваа група, која е релативно нова, е продолжение на претходно постоечката милитантна група Лашкар-е-Таиба, која со години е со седиште во Пакистан. Пакистан негираше каква било вмешаност во нападот на туристите.

-Сепак, во минатото имаше добри докази што сугерираат дека дури и ако пакистанската влада официјално не ги санкционирала овие групи што работат на нејзина територија, постојат делови од пакистанскиот естаблишмент или војска кои ги поддржуваат. Ова може да биде идеолошки, финансиски или преку други видови помош. Во претходните терористички напади во Индија, оружјето и другата опрема се набавуваа од Пакистан. На пример, во терористичкиот напад во Мумбаи во 2008 година, индиската влада достави докази за кои тврдеше дека покажуваат дека вооружените лица биле упатувани од страна на лица во Пакистан преку телефон. Но, досега немаме такви докази што покажуваат дека Пакистан е поврзан со туристичкиот напад во Кашмир. Индија, исто така, постојано бараше од Пакистан да ги затвори овие групи. Иако лидерите повремено беа ставани во затвор, тие подоцна беа ослободени, вклучувајќи го и наводниот организатор на нападот во Мумбаи во 2008 година. А мадресите (религиозни училишта) кои долго време беа обвинети за снабдување регрути за милитантни групи сè уште имаат дозвола да работат во Пакистан, со мала државна контрола. Во меѓувреме, Пакистан тврди дека нападите во Кашмир ги извршуваат локални Кашмирци кои протестираат против индиската „окупација“ или дека Пакистанците спонтано се префрлиле да преземат акција, наведува професорот.

Политичка цена што треба да се плати за непостапување

Останува да се види каква цена е подготвена да плати која било страна за дополнително ескалирање на тензиите. Од економска гледна точка, има многу малку трошоци за која било страна ако избувне поголем конфликт. Практично нема трговија меѓу Индија и Пакистан.

Њу Делхи веројатно пресметал дека неговата брзорастечка економија нема да биде оштетена од неговите напади и дека другите ќе продолжат да тргуваат и да инвестираат во Индија. Склучувањето на трговски договор со Обединетото Кралство, по три години преговори, ќе го зајакне тој впечаток. Договорот беше потпишан на 6 мај, непосредно пред нападите на Пакистан.

И од гледна точка на меѓународниот углед, ниедна страна нема многу што да изгуби.

Во минатите кризи, западните земји брзо ги осудуваа и критикуваа воените дејствија извршени од која било страна. Но, денес, повеќето сметаат дека долгогодишниот конфликт е билатерално прашање, кое Индија и Пакистан треба сами да го решат.

Главната загриженост за двете страни, тогаш, е политичката цена што би ја претрпеле од непреземањето воена акција. Пред терористичкиот напад на 22 април, владата на индискиот премиер Нарендра Моди тврдеше дека безбедносната ситуација во Кашмир се подобрува и дека обичните Индијци можат безбедно да патуваат во регионот. Овие тврдења беа поткопани од она што се случи тој ден, што го направи клучно за владата да одговори.

А сега, ако Пакистан не реагира на индиските напади, нејзината влада, а особено нејзината војска, исто така ќе имаат цена што ќе ја платат. И покрај нерамномерниот успех, пакистанската армија долго време ја оправдува својата огромна улога во националната политика тврдејќи дека сама стои помеѓу пакистанскиот народ и индиската агресија. Ако не дејствува сега, тоа тврдење може да изгледа беспредметно.

-Па, како ќе се одвива ова? Надежта би била дека ќе има ограничена воена акција, која ќе трае неколку дена, а потоа работите брзо ќе се смират, како што беше во минатото. Но, нема гаранции. И има малку други кои се подготвени да се вмешаат и да помогнат во деескалацијата на спорот. Американскиот претседател Доналд Трамп е заглавен во други конфликти во Украина, Газа и со бунтовниците Хути во Јемен, а дипломатијата на неговата администрација досега беше неспособна и неефикасна. Кога беше прашан за индискиот напад денес, Трамп одговори дека е „срам“ и дека „се надева“ дека брзо ќе заврши. Тоа е многу различно од силната реторика што ја видовме од американските претседатели во минатото кога Индија и Пакистан се судрија. Њу Делхи и Исламабад веројатно ќе мора сами да го решат овој круг. И за оној кој ќе одлучи прв да трепне или да се повлече, може да има значителна политичка цена што треба да се плати, заклучува професорот Јан Хол.