Европските влади се повеќе загрижени за политичкиот сигнал од Вашингтон отколку за бројот на трупи - дека долгогодишните сојузи може да зависат од одлуките на Трамп и моменталните конфликти со партнерите

Европските лидери не беа толку изненадени од најавата на американскиот претседател Доналд Трамп дека ќе повлече илјадници американски трупи од Германија, колку од начинот на кој беше донесена одлуката - со мало претходно известување или консултации, и со поврзувањето на потегот со незадоволството на Трамп од германскиот канцелар Фридрих Мерц поради критиките за војната на САД против Иран. Потегот, рекоа тие, е нов знак дека Европа мора да преземе одговорност за сопствената безбедност.

Пентагон минатата недела објави дека ќе повлече околу 5.000 трупи од Германија, но Трамп им рече на новинарите во саботата: „Ние значително ќе го намалиме бројот. И го намалуваме за многу повеќе од 5.000“.

Потегот следеше по обвинувањата на Трамп дека сојузниците на САД не прават доволно за да ги поддржат САД во нивната војна против Иран, и неговата сугестија дека тоа значи дека Вашингтон повеќе не мора да ја почитува клаузулата за заемна одбрана од Член 5 на НАТО.

„Она што загрижува не е бројот од 5.000 војници, туку политичкиот сигнал од Вашингтон дека долгогодишните, целосно сигурни партнерства повеќе не значат ништо и се чини дека се предмет на произволни одлуки“, рече Симтје Милер, пратеничка на германските социјалдемократи, кои се дел од владејачката коалиција на Мерц.

Европските дипломати велат дека се плашат дека Трамп би можел да преземе нови потези што би го тестирале НАТО пред самитот на лидерите на 32-те земји-членки во Анкара во јули, особено ако војната против Иран не заврши дотогаш и ако тој продолжи да го истура својот гнев кон сојузниците.

„Долгорочната цел за НАТО и европските сојузници е да издржат до Анкара“, изјави за Ројтерс европски дипломат, зборувајќи под услов на анонимност. „Мораме да работиме со Американците ако можеме, и без нив ако мораме.“

Запрашан за одлуката на САД, норвешкиот премиер Јонас Гар Сторе рече: „Не би претерувал, бидејќи мислам дека очекуваме Европа да преземе поголема одговорност за сопствената безбедност“, објави Асошиејтед Прес.

„Не ги гледам овие бројки како драматични, но мислам дека треба да се управуваат на координиран начин, во рамките на НАТО“, изјави тој пред новинарите во Ереван, Ерменија, на состанокот на Европската политичка заедница (ЕПЦ).

Британскиот премиер Кир Стармер рече дека „треба да има посилна европска компонента во НАТО, нема сомнение за тоа“. Тој им рече на европските партнери дека има „повеќе тензии“ во некои од нивните меѓународни сојузи отколку што треба да има и дека е „многу важно да се справиме со тоа“.

Тој додаде дека начинот на кој лидерите ќе реагираат на тензиите во сојузите веројатно „ќе одреди што ќе се случи со години, можеби и со генерација“.

Шефицата за надворешна политика на Европската унија, Каја Калас, изјави дека „долго време се зборува за повлекување на американските трупи од Европа. Но, секако, времето на ова соопштение е изненадување“.

„Мислам дека тоа покажува дека навистина треба да го зајакнеме европскиот столб на НАТО“, рече таа.

На прашањето дали мисли дека Трамп се обидува да го казни Мерц, кој рече дека САД биле понижени од Иран во разговорите за завршување на војната, Калас рече: „Не можам да видам што е во главата на претседателот Трамп, па затоа тој мора самиот да објасни“.

Европските дипломати велат дека се плашат дека Трамп би можел да направи нови потези што би го тестирале НАТО пред самитот на лидерите на 32-те земји-членки во Анкара во јули, особено ако војната со Иран не заврши дотогаш и ако тој продолжи да го истура својот гнев кон сојузниците.

Мерц не присуствуваше на самитот на ЕНП во Ерменија, на кој присуствуваа околу 30 европски лидери, како и канадскиот премиер Марк Карни. Но, неговиот портпарол, Стефан Корнелиус, кога беше прашан во Берлин дали САД сè уште може да се сметаат за воен партнер, одговори: „Апсолутно“.

Тој рече дека трансатлантската алијанса се развива со децении и оцени дека „имаме многу отпорна и широка врска“. Сепак, кога беше прашан што мислел Трамп кога рекол дека намалувањето на бројот на војници ќе надмине 5.000, Корнелиус рече: „Мора да ја прашате американската влада“.

Како одговор на заканите на Трамп во текот на изминатата година, европските земји и Канада ги зголемија трошоците за одбрана и напорите за регрутирање војници.

Во текот на викендот, портпаролката на НАТО, Алисон Харт, изјави дека претставници на воениот сојуз од 32 земји „работат со Соединетите Американски Држави за да ги разберат деталите од нивната одлука за распоредување на сили во Германија“.

АП објави дека на европските сојузници и Канада им било јасно кратко откако Трамп се врати на функцијата минатата година дека ќе ги повлече трупите од Европа - некои веќе ја напуштија Романија во октомври. Сепак, американските претставници ветија дека ќе ги координираат сите потези со сојузниците на НАТО за да избегнат создавање безбедносен вакуум.

Генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, се обиде да го минимизира потегот, велејќи дека „во овој момент има разочарување од американската страна“ во врска со европската поддршка за војна против Иран, објави АП.

Експертите за одбрана велат дека Европејците немаат голем избор освен да се обидат да ги задржат САД на своја страна, со оглед на тоа што во голема мера се потпираат на САД за да го одвратат евентуалниот руски напад.

Во обид да го убедат Трамп во вредноста на европските сојузници, официјалните лица велат дека многу европски земји ги почитуваат договорите што им дозволуваат на американските сили да користат бази на нивна територија и да летаат низ нивниот воздушен простор за време на кампањата против Иран. Сепак, како што објавува Ројтерс, тие не сакаат јавно да го истакнат ова, со оглед на тоа што Трамп и војната се длабоко непопуларни во поголемиот дел од Европа.

Иако Шпанија ја забрани употребата на бази на нејзина територија, Руте рече дека земјите, вклучувајќи ги Велика Британија, Хрватска, Франција, Германија, Грција, Италија, Црна Гора, Португалија и Романија, ги исполнуваат своите обврски.

Лидерите на НАТО поделени околу војната со Иран

Иако постои широка поддршка во рамките на алијансата за напорите, кризата, исто така, откри длабоки поделби меѓу европските лидери на НАТО околу тоа како да се одговори на војна со Иран, објави Ројтерс.

Лидерите од западноевропските земји како што се Шпанија, Франција и Германија упатија остри критики, одразувајќи го внатрешното расположение, но ризикувајќи го гневот на Трамп.

Спротивно на тоа, Руте јасно стави до знаење дека ја смета антивоената реторика за бескорисна. Некои источноевропски земји, плашејќи се дека какво било слабеење на НАТО ќе ја охрабри Русија, зазедоа сличен став, велат дипломатите.

„Кога европските земји велат: „Ова не е наша војна“, тоа навистина ме лути“, рече Руте во подкастот „What the Hell Is Going On“, чиј домаќин беше Американскиот институт за претприемништво, по средбата со Трамп во Вашингтон минатиот месец.

Руте, исто така, вчера рече дека неколку земји „претходно позиционираат клучна логистичка и друга поддршка“, вклучително и бродови за расчистување на мини, во близина на Заливот, за да бидат подготвени за можна мисија во Ормутскиот теснец по завршувањето на војната.

Холандија, Белгија и Германија изјавија дека испраќаат бродови кои би можеле да бидат дел од таква мисија. Франција, која го предводи планирањето за можна мисија со Велика Британија, исто така има бродови на Блискиот Исток кои би можеле да учествуваат.

„Европските лидери ја разбраа пораката, јасно ја слушнаа пораката од Соединетите Американски Држави“, изјави Руте пред новинарите на самитот во Ерменија.

Францускиот претседател Емануел Макрон рече: „Ако Соединетите Американски Држави се подготвени повторно да го отворат Ормутскиот теснец, тоа е одлично. Тоа го бараме од самиот почеток.“

Но, тој нагласи дека Европејците не се подготвени да се вклучат во каква било операција „која не изгледа јасно“, објави АП.

Италијанската премиерка Џорџија Мелони вчера изјави дека нема да поддржи никаква одлука на Трамп за повлекување на американските трупи од Италија, објави Ројтерс.

„Тоа е одлука што не зависи од мене и со која јас лично не би се согласил“, изјави Мелони пред новинарите во Ереван, на маргините на самитот на EPZ.

Минатата недела на прашањето дали Вашингтон би размислил за повлекување на своите трупи од Италија и Шпанија, Трамп одговори: „Веројатно“.

Мелони додаде дека веројатно ќе се сретне со американскиот државен секретар Марко Рубио, кој треба да отпатува во Рим подоцна оваа недела на разговори, вклучително и средба со папата Лав.

Карни: Европа нема да се покори на „позатворен и побрутален свет“

Канадскиот премиер Марк Карни рече дека Европа нема да се покори на „побрутален свет“, но може да биде основата од која ќе се изгради нов меѓународен поредок.

Карни зборуваше како прв неевропски лидер што присуствуваше на состанокот на EPZ.

„Не веруваме дека сме предодредени да се покориме на трансакциски, затворен и брутален свет, а овие собири укажуваат на подобар пат напред“, рече тој.

Во порака што звучеше како навестување дека ерата на американското лидерство завршува, Карни ја објасни симболиката на присуството на Канада на европскиот политички собир: „Мое цврсто лично верување е дека меѓународниот поредок ќе биде обновен, но ќе биде обновен одвнатре во Европа.“

„Ние ја демонстрираме не само силата на нашите вредности во одбраната на меѓународниот поредок заснован на правила, туку и вредноста на нашата сила“, додаде тој. „Светот поминува низ фрактури на многу нивоа - некои ја користат интеграцијата како оружје, а правилата повеќе не ги ограничуваат хегемоните.“