Турција со години ѝ пркоси на судбината со тоа што не ги спроведува модерните регулативи за градење, додека дозволува, а во некои случаи и охрабрува, градежен бум во проблематичните области, пишува Асошиејтед прес (АП).

Неспроведувањето на прописите на кои долго време предупредуваа геолошките и инженерските експерти е под лупа откако двата катастрофални земјотреси што се случија во понеделникот, срамнија илјадници згради и убија повеќе од 23.000 луѓе во југоисточна Турција и северна Сирија.

„Оваа катастрофа беше предизвикана од неквалитетна градба, а не од земјотресот“, рече Дејвид Александар, професор за планирање вонредни состојби на Универзитетскиот колеџ во Лондон.

Општо е познато дека голем дел од зградите кои беа збришани од лицето на земјата со два силни земјотреси се направени од слаби материјали и со лоши методи и честопати не ги исполнуваа стандардите поставени од владата, рече претседателот на Комората. на Архитекти од Турција, Ејуп Мехчу.

Според него, тука спаѓаат многу стари згради, но и оние што се изградени неодамна, речиси две децении откако Турција ги усогласи своите закони за градење со современите стандарди.

„Зградите во таа област беа генерално слаби, не силни, и покрај реалната опасност од земјотрес“, додаде Мехчу.

Проблемот е нашироко запоставен, велат експертите, наведувајќи го фактот дека справувањето со него би било скапо и непопуларно, а би го забавило и еден од клучните мотори на економскиот развој во земјата.

Несомнено, двата последователни земјотреси кои уништија или оштетија најмалку 12.000 згради беа исклучително силни и плитки епицентри, при што првиот се случи во зори, што им отежна на многу луѓе да реагираат и да избегаат кога нивните згради почнаа да се тресат.

Турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган ги призна „недостатоците“ во одговорот на земјата на катастрофата, но експертите велат дека има планина докази, вклучително и урнатини, кои укажуваат на бруталната реалност на она што предизвикало толку многу жртви во земјотресот.

Иако Турција има соодветни прописи за безбедност на зградите на хартија, таа ретко ги спроведува во реалноста, што објаснува зошто илјадници згради едноставно се урнаа кога започна земјотресот.

Во земја која е вкрстена со геолошки процепи меѓу тектонските плочи, луѓето постојано се плашат каде би можел да се случи следниот земјотрес, особено во Истанбул, град со повеќе од 15 милиони жители.

Министерот за правда Бекир Боздаг вети дека ќе ја истражи причината за рушевините, но неколку експерти предупредија дека секоја сериозна истрага за причините за слабото спроведување на градежните правила ќе мора да вклучи бескомпромисен поглед на политиката на претседателот Ердоган, како и на регионални и локални функционери кои го надгледуваа, па дури и го поттикнуваа градежниот бум што се одрази на економскиот раст на Турција.

Непосредно пред последните претседателски и парламентарни избори во Турција во 2018 година, владата започна сеопфатна програма која гарантира амнестија на компаниите и поединците одговорни за одредени прекршувања на градежните правила. Со плаќање на казната, прекршителите би можеле да избегнат да ги доведат своите згради под строги законски услови. Слични амнестии најавија и претходните влади пред изборите.

За време на амнестијата, владината агенција за спроведување на градежни законик призна дека повеќе од половина од зградите во цела Турција - околу 13 милиони од нив - не се во согласност со сегашните стандарди.