Белата куќа размислува да ги купи островите Чагос, што би можело да го загрози планот на британскиот премиер Кир Стармер да му го отстапи суверенитетот над територијата на Маврициус.

Според весникот „Телеграф“, американските претставници подготвиле предлог според кој Вашингтон независно би постигнал договор за преземање на контролата врз стратешки важната британско-американска воена база Диего Гарсија, чија иднина беше предмет на дебата во последните месеци.

Предлогот е една од неколкуте опции развиени од администрацијата на Доналд Трамп како алтернатива на планот на Стармер. Според планот, контролата врз островите би му била предадена на Маврициус, земја за која некои американски претставници велат дека одржува блиски врски со Кина и Иран.

Американски претставник изјавил за „Телеграф“ дека Белата куќа редовно разговара со Даунинг стрит за иднината на базата Диего Гарсија. Иако купувањето на островите во моментов не е големо решение што го разгледува Вашингтон, извори велат дека идејата му е презентирана на американскиот секретар за финансии Скот Бесант, кој го информирал претседателот за ова прашање.

Диего Гарсија би можел да се искористи за напад врз Иран. Војната во Иран и растечката поморска моќ на Кина само ја истакнаа важноста на стратешките воени бази.

Локацијата на Диего Гарсија им овозможува на американските сили да спроведуваат операции на долг дострел на Блискиот Исток, вклучително и Иран. Некои високи претставници на администрацијата на Трамп стравуваат дека предавањето на контролата врз околното поморско подрачје на Маврициус би можело да отвори простор за кинески разузнавачки активности.

Бен Џуда, поранешен специјален советник на британскиот министер за надворешни работи Дејвид Лами, претходно изјави за Телеграф: „Оваа воздухопловна база содржи високо тајни и чувствителни системи, кои се клучни за она што Велика Британија може да го направи глобално“.

Тој додаде дека британските безбедносни кругови веруваат дека пристапот до оваа инфраструктура мора да се зачува по секоја цена бидејќи нема да биде лесно да се замени.

Цената е непозната. Немало дискусија за можната цена на островот. Британската влада првично планирала да ги предаде островите на Маврициус, а потоа да ја изнајми воената база за период од 99 години. За Вашингтон да ја преземе контролата врз нив, прво ќе мора да дозволи спроведување на Договорот од Стармер, а потоа да преговара со Маврициус по формалното пренесување на суверенитетот.

Трамп првично го поддржа планот на Стармер, но подоцна го отфрли откако британскиот премиер одби да дозволи базата Диего Гарсија да се користи за американски напади врз Иран во раните часови од конфликтот. Лабуристичката влада имала намера да усвои закон за предавање на островот на Маврициус во 2025 година, но без согласност на САД, договорот не може да се ратификува или спроведе.

Во неколку јавни настапи претходно оваа година, Трамп го опиша договорот како чин на слабост и „голема глупост“, тврдејќи дека Стармер „ја губи контролата врз овој важен остров“.

Во разговор за Телеграф на 2 март, тој рече дека е „многу разочаран“ од британскиот премиер за забраната за користење на базата за напади врз Иран. Подоцна рече дека Стармер „не е Винстон Черчил“ и го обвини за ослабување на посебниот однос меѓу Велика Британија и САД.

Британците остануваат посветени на договорот. Маврициус со години го оспорува британскиот суверенитет над островите Чагос во меѓународните судови, а британските министри очекуваа дека Меѓународниот суд на правдата може да донесе обврзувачка одлука за пренос на сопственост.

foto printskrin youtube