Приказната на Џорџ Сорос е доволно импресивна, особено во макроекономските прашања, за да вреди да се обрне внимание, кога тој го погоди алармот. Последната претпоставка е дека сегашната средина го потсетува на 2008 година, прелудиум на еден од најлошите пазари во историјата, коментира „Economist“. Угледот на Џорџ Озборн, британскиот министер за финансии, не е толку голема, но и тој предупредил дека сегашната година може да е најтешката за глобалната економија од финансиската криза наваму.

Берзите дејствуваат така што Сорос може да биде и во право. Кина ја застана трговијата со акции за два дена минатата недела. Лондонскиот индекс „FTSE 100“ се намали под 6000 поени (на крајот на минатиот век тој беше на ниво од 6930 поени - дотука со теоријата дека акциите секогаш се исплатуваат на долг рок). Продавањето се сведува на комбинација од загриженост за забавување на глобалната економија и геополитика.

Значи навистина ли е повторно пред нас 2008 година? Главните аналитичарите не предвидуваат рецесија (но тие и никогаш не го прават тоа). Светската банка ја намали прогнозата за светскиот раст за 2016 година од 3,3% до 2,9% (иако тоа сепак ќе биде подобар од резултатите во 2015 година).

Можеби сепак ќе треба да се разгледа трендот на проекциите, а не директно бараното ниво. Во јануари 2009 година централните банкари на Федералните резерви очекуваат раст од 1,3 - 2% во текот на годината. Тоа беше премногу оптимистички, но правецот барем беше правилен. Претходниот опсег на предвидувањата (во октомври 2007 година) беше за раст помеѓу 1,7% и 2,5%. Паѓање на цените на суровините и (во првите денови од новата година) намалената профитабилност на обврзниците е знак дека инвеститорите доживуваат загриженоста за растот.

Сигурно има знаци за слабост на производствениот сектор. Американскиот показател на производството „ISM“ е на ниво од 48,4 поени, под клучното ниво од 50 поени. Долгорочната слика покажува дека тој бил дури потаму од ова ниво, без да покажува рецесија, но намалувањето до под 45 поени ќе биде прилично сигурен сигнал за пад. Индексот на кинеското производство „PMI“ е на исто ниво. Глобалната трговија е исто така слаба, нешто што економистите се мачат да го разберат.

Од друга страна, услужниот сектор (засега најголемиот дел од развиените економии) е прилично стабилен. Индексот „ISM“ во САД во декември е на ниво од 55,3 поени. Податоците за „ADP“ покажаа силен раст на американското вработување во декември. А и не сите податоци за производството се лоши.

Новите нарачки во Германија се зголемиле за 1,5% во ноември, второто последователно силно месечно зголемување, што го тера Андреас Рис од „Unicredit“ да тврди дека „широкиот песимизам, особено на берзите, е силно преувеличен. Наместо дополнителни стрмни падови на странското пребарување кон германските извозници таму како да има пресврт“.

Би било мудро да се мисли дека светскиот раст се уште е во застој, но веројатно ќе има потреба од некакво активирање, за да не потоне во рецесија. Геополитика е една можност. Иран ја обвини Саудиска Арабија дека им ја бомбардирала амбасадата во Јемен, а ако сунитско-шиитската прокси војна се претвори во вистинска, реална војна, тоа сигурно ќе има силно влијание.

Но паралелно со 2008 година може да биде поддржана, само ако зборуваме за пукање на балонот со долг, а Сорос се фокусира најмногу на Кина. Факт е дека во моментов навистина зборуваме повеќе за Кина, а не за Европа или САД.

Има остар раст на соодносот помеѓу долгот и БДП на Кина - со 50 процентни поени во последните четири години. Исто како кај бумот со хипотекарните кредити во САД, остар раст на долгот претпоставува дека се даваат кредити, без да се посветува доволно внимание на квалитетот на кредитот и неправилното користење на ресурси. Општ консензус е дека сепак Кина може да се справи со должничката криза. Државната контрола на економијата е многу поголема и владата има резерви за трилиони долари, со кои може да ги спаси банките ако има потреба. Кинеските банки освен тоа не се врзани со западниот финансиски систем така, што „Lehman Brothers“ и „Bear Sterns“ беа. Заразата ќе биде ограничена.

Се разбира, оваа државна контрола значи дека нефункционалните кредити не се оценуваат толку брзо како на Запад и дека како резултат на тоа заглавените претпријатија не излегуваат од бизнисот. Овие зарази се задржуваат наоколу и го отежнуваат остварувањето на профит од конкурентите (вклучувајќи ги западните компании). Така што ефектот на зараза нема да биде преку финансискиот систем, туку преку корпоративна добивка.

Џон-Пол Смит од „Ecstrat“,тврди дека „иако повеќето индустриски претпријатија реагираа на одложено пребарување рационално, намалувајќи ги капиталните расходи како процент од продажбата, тоа општо влијание на нивните активности ги изострува дефлационните трендови во пошироката економија, па користењето на капацитетите во повеќето претпријатија се уште се намалуваат, додека нивото на долгот се зголемува“.

Истекување на капитал од Кина веќе има, а падовите на берзите најверојатно ќе доведат до поголеми излезни текови. Како што истакнува Смит, „агресивната интервенција за кревање на валутата преку продажба на долари од девизните резерви ќе ја заостри внатрешната ликвидност и затоа ризикува да ги влоши истите услови кои доведоа до одлив на капитал на прво место, а тоа ќе предизвика маѓепсан круг“.

Ако Кина ја обезвреднува својата валута, тогаш другите азиски земји ќе бидат под притисок да го следат текот поради загриженоста дека ќе ја изгубат конкурентската позиција. Тоа ќе ја зајакне загриженоста околу оние азиски компании, кои имаат кредити во долари. Може да се појават и банкарски проблеми во Азија.

Ова е потенцијално проблематично сценарио. Дали 2008 година е соодветна паралела е друго прашање. Западните економии успеаја да ја надминат оваа криза. Вистинската загриженост е дека земјите во развој денес се многу важни за светската економија, отколку тогаш.