Руската економија е на колена, војската е во неволја во Украина, а моралот наводно опаѓа. Експерт за авторитарни режими смета дека постојат сите околности кои обично предизвикуваат државен удар против одреден диктатор. Веројатноста за соборување на Путин сега е многу поголема отколку пред еден месец, изјави за „Инсајдер“ Адам Кејси од Центарот за нови демократии „Вајзер“ на Универзитетот во Мичиген.

Но, бидејќи Путин потроши две децении смислувајќи механизми за да се заштити од смена, објасни Кејси, не треба да се очекува неговата влада да биде соборена во ниту еден момент. Според пребарувањата на Интернет, интересот за можноста за државен удар против Путин е најголем во историјата.

Податоците на Google Trends покажуваат дека потрагата по „државен удар против Путин“ се зголемила по инвазијата на Украина, при што терминот за пребарување го достигнал врвот на популарноста во текот на неделата од 27 февруари до 4 март. Податоците покажуваат дека луѓето се уште го бараат овој термин во неевидентирани бројки.

Сенаторот Линдзи Греам, републиканец од Јужна Каролина, објави твит минатиот четврток во кој го охрабруваше отстранувањето на Путин: „Единствениот начин да се стави крај на ова е некој во Русија да го отстрани овој човек“.

Неговите колеги од Конгресот од двете страни го критикуваа Греам, велејќи дека неговиот твит е непромислен и може да го ескалира конфликтот.

„Руската војска не е толку успешна како што очекуваа повеќето луѓе, генерално ѝ оди прилично лошо“, рече Кејси.

Американските разузнавачки агенции соопштија дека околу 6.000 руски војници биле убиени во Украина. Украинското Министерство за надворешни работи тврди дека загинале 12.000 руски војници и дека се уништени повеќе од 2.000 руски возила.

Секретарот за медиуми на Пентагон, Џон Кирби, во понеделникот изјави за новинарите дека руските војници имаат морални проблеми кога ќе се соочат со решителен украински отпор. Изјавите од прва рака сугерираат дека многумина се чувствуваат заведени во врска со целта на војната во Украина.

А економската катастрофа, предизвикана од сеопфатните меѓународни санкции, значи и дека руската средна класа навистина ја чувствува кризата, нагласи Кејси. Во неволја е и руската елита. Луксузните средства на олигарсите, вклучително и суперјахтите, се цел на санкции.

Сепак, Путин потроши две децении правејќи го неговиот режим отпорен на удари, објасни Кејси: „Тој потроши многу време и напор дизајнирајќи го рускиот безбедносен апарат на начин што го прави релативно неповредлив од државни удари“.

Путин би можел да биде соборен со класичен воен удар, но Кејси верува дека Путин презел чекори за да го оневозможи тоа во Русија.

Руската Федерална служба за безбедност (ФСБ) се фокусира на контраразузнавање, внатрешна и гранична безбедност и надзор. ФСБ има клучна улога во следењето на политичкиот кредибилитет на воените функционери, рече Кејси.

Путин служел како разузнавач на КГБ пред да биде назначен за шеф на ФСБ во 1998 година, главната организација наследничка на КГБ. Откако беше избран за претседател во 2000 година, тој иницираше реорганизација на шпионската агенција што му овозможи директна контрола над неа.

Александар Литвиненко, поранешен агент на ФСБ, кој почина во 2006 година откако беше отруен, ја обвини агенцијата дека водела строго доверлива единица за напади насочени кон политички непријатели. Групите за човекови права предупредија дека ФСБ ги користи своите овластувања за заплашување и задушување на неистомислениците.

ФСБ е прилично ефикасна форма за спречување државен удар, објасни Кејси, бидејќи воените службеници се со помала веројатност да го координираат соборувањето на владата ако се плашат да бидат надгледувани и ризикуваат да бидат убиени.

ФСБ може да спречи државен удар, рече Кејси, но Федералната служба за безбедност (ФСО) ќе го заштити Путин дури и ако се направи обид за негово соборување.

ФСО е федерална владина агенција која има задача да го заштити Путин и неколку други високи владини функционери. Кејси рече дека тоа потсетува на „Преторијанската гарда“ - воена единица која служела како телохранител и разузнавачка агенција за императорите во антички Рим.

Тешко осигурување

Проценките покажуваат дека близу 20.000 униформирани членови на ФСО работат на обезбедување на безбедноста на Путин. Припадниците на специјалната единица во рамките на ФСО, кои себеси се нарекуваат „мускетари“, служат како лични телохранители на Путин.

Припадниците на оваа единица, кои автоматски се отстрануваат од служба по 35-годишна возраст, носат пиштоли SR-1 Vektor од 9 мм од руско производство, пишува New York Post. Јавно формираат безбедносни кругови околу Путин, внимаваат на можните снајперисти и извидуваат места во исчекување на каква било закана.

Постои ризик луѓето од ФСБ или ФСО да се свртат против Путин, објаснува Кејси, но рускиот лидер ги структурирал овие агенции за да создаде култура на меѓусебна недоверба и да спречи успешна координација против него.

„Разузнавачките агенции донекаде се преклопуваат во авторитетот, така што на некој начин постои недоверба и меѓусебно шпионирање“, рече Кејси. Страшните механизми не се единствените што Путин ги создаде за да спречи заговори против себе. Тој, исто така, воведе мерки за задржување на војската и обесхрабрување на бунтот, истакнува Кејси.

Фото: EPA/STRINGER