Анализа на 34 инфекции откако една група во Аргентина потврди пренос во заедницата и улогата на таканаречените суперширители - шема што би можела да ја објасни и ситуацијата на бродот MV Hondius.

Андскиот вирус, одговорен за епидемијата на бродот MV Hondius, во која веќе починаа три лица, не се шири само преку близок контакт. Ова е заклучокот на научна студија што анализирала епидемија од ист тип вирус во Аргентина во 2018 и 2019 година, кога биле регистрирани 34 инфекции и 11 смртни случаи, пишува Ел Паис.

Повеќето научни студии укажуваат дека хантавирусот се пренесува од стаорци на луѓе и дека преносот меѓу луѓето е редок. Ова досега е потврдено само за варијантата на вирусот од Андите и најчесто во случаи на многу близок контакт - во болници или сексуални односи.

Но, студија објавена во 2020 година го потврди постоењето на таканаречениот суперширител: лице кое, поради голема количина на вирус и интензивен социјален контакт, може да зарази повеќе луѓе. Проценетата стапка на пренос беше 2,12, што значи дека едно заразено лице го пренесува вирусот на нешто повеќе од две лица во просек. На почетокот на пандемијата COVID-19, коронавирусот имаше стапка на пренос од околу 3.

Пренос од човек на човек

Ова не значи дека вирусот има пандемиски потенцијал, но покажува дека инфекцијата со хантавирус од Андите не може да се смета само за проблем на пренос од глодари на луѓе: преносот во рамките на заедницата е исто така можен.

Епидемијата анализирана во студијата се случи во аргентинските провинции Чубут, Неукен и Рио Негро. Откако вирусот беше пренесен од заразени глодари, ширењето кај луѓето започна со три симптоматски лица кои присуствуваа на големи социјални собири - роденденска забава, погреб и лекарски преглед. Кога беа потврдени 18 случаи, здравствените власти воведоа изолација за заразените и нивните контакти. Сепак, бројот на случаи се искачи на вкупно 34.

„Намалувањето на бројот на нови случаи сугерира дека овие мерки го ограничија пренесувањето од човек на човек“, се вели во студијата.

Генералниот директор на Светската здравствена организација, Тедрос Аданом Гебрејесус, во четврток ја спореди епидемијата на бродот MV Hondius со епидемијата во Аргентина во 2018 година. Тој рече дека во двата случаи, луѓето биле собрани во затворен простор. „Се чини дека ова е случај и во сегашната ситуација“, рече тој на прес-конференцијата. Тој ги повика земјите да ги применат лекциите од Аргентина, особено следењето на контактите и изолацијата, за да го прекинат синџирот на пренесување.

Научниците го реконструираа првиот настан на пренесување од човек на човек. Тоа се случи на роденденска забава со околу 100 гости. „Беше формална забава, со маси и околу стотина луѓе“, објасни Густаво Паласиос, еден од авторите на студијата и микробиолог во болницата „Маунт Синај“ во Њујорк.

Пациентот број 1 дојде на забавата, но остана само околу 90 минути бидејќи почна да се чувствува лошо и доби треска. Пет лица што седеа во негова близина развија симптоми на хантавирусен белодробен синдром помеѓу 17 и 24 дена по собирањето. „Исто така, имаше и шесто заразено лице кое не седеше во негова близина и не можевме да објасниме како се зарази“, се сеќава Паласиос. „Подоцна дознавме дека се сретнале во тоалетот и таму се поздравиле“.

Еден од заразените на забавата - пациент број 2 - веројатно бил извор на шесте последователни инфекции поради неговиот многу активен општествен живот. Тој починал 16 дена по појавата на симптомите, а неговата сопруга добила треска за време на бдеењето со починатиот. Уште десет лица што присуствувале на погребот и биле во близок контакт со второто заразено лице, пациент број 9, се разболеле помеѓу 14 и 40 дена по погребот. Останатите 12 пациенти биле во контакт со барем едно лице кое веќе покажувало симптоми.

„Сето ова треба да се стави во контекст“, вели Паласиос. „Има помалку од илјада документирани случаи на овој вирус. И во повеќето случаи, нема секундарни синџири на пренос.“

Студијата, објавена во престижниот медицински журнал „The New England Journal of Medicine“, беше извонредна токму по нејзиното експлозивно ширење. Дури и тогаш, епидемијата остана релативно контролирана: откако властите препорачаа доброволна изолација, стапката на пренос се намали на 0,96. „Кај други епидемии, заразноста не се намалува толку брзо“, вели Паласиос.

Друга причина за смиреност е тоа што станува збор за ограничен синџир на пренос. Во одреден момент, вирусот едноставно престанува да се шири. „Со хантавирусите, постои ќорсокак - точка каде што преносот запира. По три рунди на пренос, што е најмногу што сме виделе досега, вирусот не се шири понатаму“, објаснува микробиологот.

„Треба повторно да ја процениме заканата што ја претставува овој вирус“

Ова не е случај со вируси како грип или коронавируси, кои можат да се шират експоненцијално. Ситуацијата е послична на mpox (порано мајмунски сипаници), болест што Паласиос ја проучувал. „Со mpox, покажавме пренос низ седум генерации на инфекција, а сепак го опишавме како ниско-инфективен вирус“, вели тој.

Работата на тимот на Паласиос беше револуционерна. Научниците претходно се сомневаа дека вирусот на Андите - најопасниот член на семејството хантавируси - е единствениот способен за пренос од човек на човек, но ова никогаш порано не било научно потврдено. Во овој случај, истражувачите користеле серолошко тестирање, следење на контакти и геномска анализа за да докажат пренос од човек на човек.

„Треба повторно да ја процениме заканата што ја претставува овој вирус“, рече Паласиос откако студијата беше објавена во 2020 година. „Недостатокот на одобрени терапии, можноста за широко распространет пренос и високата стапка на смртност се причина за загриженост.“

Андскиот вирус имаше стапка на смртност од 32 проценти во Аргентина минатата година. Кога се појавуваат компликации, може да се развие пулмонален синдром на хантавирус, со стапка на смртност до 38 проценти.

Европските и азиските соеви на хантавирус се многу помалку опасни. Дури и американската варијанта, која има слична стапка на смртност, не се пренесува меѓу луѓето. Паласиос верува дека затоа било тешко да се убеди научната заедница за опасноста и заразноста на аргентинската варијанта. Дури и денес, некои студии ја намалуваат можноста за пренос од човек на човек и ја ограничуваат на болнички или сексуален контакт - став што сè уште се појавува во медиумските извештаи.

Но, Паласиос користи поинаква дефиниција за близок или ризичен контакт: „Во оваа студија - и бевме многу строги - стануваше збор за лице кое поминало најмалку 30 минути на еден метар од заразено лице“.

Извор: Н1.хр