Лицата на очајните бегалци, поминуваат низ голем број пречки, вклучувајќи ги и набрзина поставените огради со бодликава жица, раздразливи граничари и гневни локални жители, потсетувајќи за најтемните децении на Европа. Тие се светол спомен дека Европа не може да биде „цела, слободна и во мир“, ако нивните соседи на Блискиот Исток не се. Сепак широката осуда на европските земји, кои одбиле да прифатат бегалци, не е сосема фер, коментира Кристофер Хил, поранешен помошник државен секретар на САД за Источна Азија.

Бегалците се природна последица на војната. Навистина, ретко има војна без граѓани, кои се обидуваат да избегаат од крвопролевање. Но какви се причините за војните? Во некои случаи тоа се барања за промена на режимот. На крајот отфрлањата на режими често се брутални и е малку веројатно да се повлечат без борба.

Оваа неумолима секвенца е најочигледната во Сирија. Претседателот Башар Асад наметнува брутална диктатура со години - без да подлегне дури ни малку, за да ги спроведе бараните демократски реформи или да се ослободи простор во државниот уред на земјата за оние чија идеја за влада не е толку секташка.

Всушност режимот на Асад е продолжение на оној утврден од неговиот татко и неговиот претходник Хафез ал Асад, кој ја презеде претседателската функција во 1971 година. Пристапот на Асад беше повеќе брутален дури и од оној на неговиот син кога преживеаните од опсадата на Хама во 1982 година, со цел сузбивање на немирите предизвикани од сириското „Муслиманско братство“, можат да го потврдат тоа.

Напорите на Хафез ал-Асад да се намали исламистичкиот отпор со железен авторитарен режим продолжи со децении. Неговата секуларна баасистка идеологија мораше да ги замагли разликите помеѓу различните сириски заедници, особено помеѓу сунитите и неговото сопствено племе на алауитите што следи верзија на шиизма.

Но во 2003 година, кога коалицијата предводена од САД, го отфрли другиот диктатор - Садам Хусеин, 1300-годишната поделеност меѓу вратовите и сунити, што во голема мера е скриено или дури недостасува во голем дел од овој период, стана премногу очигледно.

Сунитско малцинство во Ирак, што долго време доминираше во владата на Садам, ја загуби власта над шиитското мнозинство, чие сопствено тесно секташко управување доведе до жесток отпор против централната власт. По отстранувањето на Садам, шиитските лидери на Ирак не положија многу напор за да го амортизираат ударот - пристап кој не остана незабележан во регионот.

На Блискиот Исток секогаш имало многу место за вина, а оние кои ја обвинуваат САД за обновата на секташтвото во регионот, не успеваат да ја признаат улогата на минатото и циклична природа. И сепак САД навистина одигра голема улога во сириската драма. Во јули 2011 година, САД и Франција ги испраќаат своите амбасадори во Хама, каде се води особено жестоко крвопролевање и борби против владата, за да ја повикаат „опозицијата“ таму - т.е. тогаш мирољубивото „Муслиманско братство“, да се обедини против режимот.

По посетата - кулминација во обидите за промена на режимот во Сирија, сите перспективи за дијалог или преговори со Асад (чие семејство, за подобро или полошо, ја контролира Сирија во последниве децении) се уништени. Нема амбасадор, кој потоа повторно имал средба во Дамаск.

Американските и Француските лидери прават грешка кога одлучуваат дека облаците на војната, составени над Сирија по Арапската пролет, се рани знаци дека конечно земјата е подготвена за демократија. Зајакнување на опозицијата и отфрлањето на владата ќе биде доволно за да се трансформира целиот систем на државно управување, сметаат тие.

Карл Вон Клаузевиц воен теоретичар, еднаш ја нарече војната сериозно средство за сериозен крај. Истото тврдење е точно за политика со цел промена на режимот, како што ја покажува уништената Сирија денес и милионите луѓе што бараат азил во Јордан, Либан, Турција и Западна Европа.

Сигурно поголемиот дел од вината за сегашната ситуација во Сирија е резултат на режимот на Асад. Но во отсуство на каков и да е смислен политички процес е очeвидно дека надворешните барања за промена на режимот во 2011 година, кои доведуваат до избор меѓу Асад и екстремистички сунитски терористички организации, најмалку не е целосно обмислен. Ако оние размислуваат за промена на режимот, обратиле малку повеќе внимание на ситуацијата, и да забележат дека Асад и поданиците не му даваат каков и да е знак дека ќе го послушаат повикот и ќе си заминат.

Додека стотици илјади сириски бегалци ризикуваат сè да најдат барем малку безбедност, оние кои повикуваа за промена на режимот пред четири години, треба сериозно да размислат за направениот избор.

Наместо да се приклучуваат кон критиките против земјите како Унгарија и Србија - кои се затрупани од внатрешните проблеми и немаат никаква улога во предизвикување на војната, тие треба да преземат повеќе одговорност за помош на бегалците. И треба да го поддржат воспоставувањето на инклузивен политички структури кои можат да помогнат за прекин на одвратната граѓанска војна во Сирија.

(Извор и обработка од Ројтерс-Инвеститор.бг)