Хамас, или Движењето на исламскиот отпор (Ḥarakat al-Muqāwamah al-Islāmiyyah) е милитантно движење на палестинските националисти на Западниот Брег и Појасот Газа, кое се залага за создавање на независна палестинска држава во историските граници. Хамас е формиран во 1987 година од шеикот Ахмад Јасин, како палестинска подружница на Муслиманското братство, со главна цел да се воспостави исламска држава на територијата која ги опфаќа Израел, Појасот Газа и Западниот Брег.

„Сакаме да ги кренеме знамињата на Алах над секој дел од Палестина“, се вели во основачкиот акт на Хамас, кој во меѓувреме беше наведен како терористичка организација од САД и Европската унија. Поддржувачите на Хамас се залагаат за „света војна“, односно џихад, кој во претходните децении главно се однесуваше на акции насочени против Израел.

За разлика од движењето Фатах, Хамас се противи на преговори или постигнување компромис за статусот на палестинска држава, тврдејќи дека „нема друго решение освен џихад“ за овој проблем. Веднаш по формирањето, Хамас жестоко се спротивстави на секуларниот пристап за решавање на отворените проблеми, за кој се залагаше Ослободителната организација на Палестина.

Хамас во суштина беше формиран од палестински активисти кои беа тесно поврзани со Муслиманското братство од 1970-тите и го шират своето влијание преку мрежа на болници, училишта и хуманитарни организации на палестинските територии, со нивните активности на Западниот Брег во голема мера ограничени на универзитети.

Односите меѓу Хамас и ПЛО

Односите меѓу Хамас и ПЛО беа затегнати во 1988 година, откако организацијата предводена од Јасер Арафат го призна правото на Израел да постои.

На овој начин Хамас во суштина се одвои од сите други палестински организации и започна серија напади врз политичките ривали, а во 1989 година Израелците го уапсија шеикот Ахмед Јасин. Тој потег на Израел го наведе Хамас да го промени начинот на функционирање и да го пресели своето седиште во Јордан, кој десет години подоцна ги протера лидерите на таа организација, тврдејќи дека организирале акции на Западниот Брег од јорданска територија. Од 2001 до 2012 година, седиштето на Хамас беше во Дамаск, од каде што се пресели во Доха, по конфликтот околу одговорот на Башар ал Асад на сирискиот бунт.

Иако начелно отфрли мирно решение на конфликтот со Израел, Хамас постепено ги омекнуваше своите позиции, па во 2006 година учествуваше на изборите на палестинските територии и посочи дека може да поддржи решение кое ќе вклучи палестинска држава во границите на 1967 година. Исто така, Хамас го поддржа договорот постигнат од Махмуд Абас и Ариел Шарон во 2005 година и се согласи на прекин на огнот, иако спорадичните судири продолжија. Една година подоцна, Хамас извојува убедлива победа над Фатах на изборите во Појасот Газа и Западниот Брег, но внатрешните борби меѓу двете фракции го принудија Абас да ја суспендира палестинската управа и да воведе воена состојба.

Раскинување со Асад

Хамас и Фатах уште еднаш се „помирија“ во 2011 година, но истата година односите на Хамас со Иран и Сирија драстично се влошија, пред се затоа што таа организација не сакаше да ги поддржи акциите на Асад против бунтовниците.

На овој начин Хамас остана без главниот извор на финансии, бидејќи Иран им го ускрати најголемиот дел од околу 200 милиони долари, кои Техеран годишно им ги испраќаше на палестинските милитанти. Набрзо потоа армијата ја собори владата и воспостави контрола над шверцерските тунели, кои беа главен извор на приход за палестинските милитанти.

Во текот на 2011 година, судирите меѓу Израел и членовите на Хамас се интензивираа, а во периодот од три недели беа убиени околу илјада луѓе, а илјадници останаа без покрив над главата. Една година подоцна, Израел ги засили воздушните напади врз позициите на Хамас, одговарајќи на се почестите ракетни напади од позициите што ги држеше Хамас. Шефот на военото крило на Хамас, Ахмед Саид Калил ал Џабари беше убиен, а Хамас уште еднаш одговори со серија ракетни напади.

Конфликти, примирја, конфликти...

Примирјето што следеше по тие судири траеше до 2014 година, кога израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху го обвини Хамас за киднапирањето на три израелски момчиња на Западниот Брег.

Телата на момчињата се пронајдени недалеку од Хеброн, а Израелците уапсија неколку стотици активисти и лидери на Хамас. Исламски џихад на апсењата одговори со нови ракетни напади, а две години подоцна во ракетните напади се приклучи и Хамас, па Израел започна обемна воздушна операција, а набргу потоа и копнена офанзива за уништување на позициите на Хамас. Иако беа убиени повеќе од 2.000 Палестинци, Хамас прогласи победа, пишува „РТС“.

Пред три години Израелците убија 60 и ранија повеќе од 2.500 Палестинци кои се обидоа да влезат на израелска територија за време на масовните протести, што предизвика нова ескалација на насилството кое траеше неколку месеци.