За време на изборите во Каталонија двете најсилни партии во регионалниот парламент - Алијансата „Junts pel Sí“ и сепаратистичкo левичарска партија „CUP“, се сплотија во сепаратистичкa унија. Тие имаат намера по 18 месеци да го лачат најсилниот економски аспект регион на Шпанија во посебна независна држава. Централната влада во Мадрид од своја страна сака по секоја цена да го спречи отцепувањето на Каталонија. А регионалните избори во недела се сметаат за важен барометар за силата на сепаратистите.

Премиерот на шпанската автономна област Каталонија, Артур Мас најавил победа за сепаратистичките партии на предвремените избори за локален парламент.

„Ние победивме“, објавил сепаратистичкиот водач на четири јазици - каталонски, шпански, англиски и француски - пред околу 2.000 приврзаници кои се собрале во центарот на Барселона. „Денес беа постигнати две победи - едната за „да“ (на независноста) и другата за демократија“, додал Артур Мас. „Ние добивме демократски мандат, ние имаме огромен легитимитет да продолжиме со нашиот проект“, додал тој. Пред гласачите Мас ветил дека во случај на победа тој и неговите сојузници ќе ја одведат Каталонија кон независност, најдоцна во 2017 година.

Според резултатите од пописот на 99,67 проценти од гласовите сепаратистичкиот Блок „Заедно за“ Да “заработува 62 пратенички места, а помалата Левичарската сепаратистичка партија„ Кандидатурата за народно единство“- десет места. Заедно тие добиваат целосно мнозинство од 72 места во 135-члениот локален парламент. Одѕивот достигнал рекордни 77 отсто, и е со 10 проценти повисок од последните регионални избори во 2012 година.

Иако сепаратистите ќе имаат мнозинство во парламентот, тие не успеаја да освојат мнозинството од гласовите, добивајќи 47,8 проценти, забележуваат агенциите. Нивните противници најавија дека го изгубиле референдумот и не може да се тврди за победа.

Иако резултатите од гласањето се уште контроверзни, Шпанците, а и не само тие, се прашуваат што би се случило ако Барселона и регионот прогласат независност. „DPA“ дава неколку важни одговори.

Може ли изборите да се сметаат како референдум за независност?

Каталонската влада го прави токму тоа. Премиерот Артур Мас ги прогласи изборите за замена на планираниот референдум за независност од ноември 2014 година, кој беше прогласен за незаконски од страна на Уставниот суд. Сепак сепаратистите се обвинувани дека противречат. Тие сакаат да започнат процес на сепарација, ако освојат мнозинство од местата во парламентот. Во еден плебисцит сепак не очекуваat мандати, туку гласови. Тоа е важна разлика за Каталонија: сепаратистите имаат сериозна поддршка во помалку населените подрачја каде релативно малку гласови се доволни за обезбедување на места во парламентот.

Воопшто можно ли е одделувањето на Каталонија?

Шпанскиот устав е во прашање за единството на нацијата. Затоа изгледа дека независноста на Каталонија е правилно невозможна. Сепак одвојувањето кое го придружува историјата на Европа во последно време, се случило „нелегално“ спрема важечките закони. Само тогаш тие биле легализирани ретроактивно, нагласува адвокатот Арас Мангас за весникот „El Mundo“.

Кои можности ги има шпанската влада, за да го спречи отцепувањето?

Мадрид неодамна ги прошири овластувањата на Уставниот суд и им обезбеди на судиите право да отпуштаат шефови на регионалната влада, ако тој се спротивстави на одлуките на Судот. Покрај тоа, член 155 од Уставот овозможува на централната влада да интервенира во регион, кога неговата влада ги крши одредбите на важечкиот основен закон. Како последна инстанца може да се користи полицијата и армијата, за да се обезбеди единство на земјата. За таквата можност, сепак засега не се размислува сериозно во Шпанија.

Ќе остане ли Каталонија член на ЕУ во случај на одвојување?

Речиси сите каталонски партии, вклучувајќи ги и сепаратистите, сакаат регионот да остане во рамките на ЕУ. Лидерите на ЕУ ги предупредија каталонците, сепак, дека во случај на прогласување на независност на земјата автоматски отпаѓа од Унијата. Независна Каталонија ќе има сериозни тешкотии да биде признаена од другите земји, бидејќи во Европа практично никој не е заинтересиран за отцепување. Исто така најверојатно ќе потрае многу време пред Каталонија да го обнови членството во ЕУ, на последно место ќе се најде бидејќи такво членство ќе треба да биде одобрено и од Шпанија.

Ќе го задржи ли независна Каталонија еврото?

Да, ќе може да продолжи да го користи еврото како платежно средство - слично на Црна Гора или Косово, кои не се членови на еврозоната и на Европската унија. Но независна Каталонија нема да може да врши никакво влијание на монетарната политика на Еврогрупата. Освен тоа, според експертите има опасност од локалниот финансиски систем да не може да добива кредити од Европската Централна Банка.

Кои ќе бидат економските последици од едно одвојување?

Каталонија, со своите 7,5 милиони жители, е еден од најбогатите региони на Шпанија. Од економска гледна точка, таа би била остварлива и како независна држава. Едно одвојување од Шпанија сепак би имало за последици и значителни загуби.

„Тоа е како при развод“, пишуваат група професори по економија за весникот „El País“. „Никој не би извлекол економска корист од него“.

Економистот Анто Сабалса предвидува намалување на каталонската економија со помеѓу 2 и 9 отсто. Фармерите ќе ги изгубат субвенциите од ЕУ. Трговијата ќе забележи значителни падови, бидејќи остатокот на Шпанија е најважниот пазар на каталонците. Каталонија извезува повеќе производи за региони како Мадрид, Валенсија или Андалузија, отколку за Германија или Франција.