Објавата на Меѓународниот кривичен суд (МКС) за потерница за Владимир Путин е историски значајна. На некој начин, тоа секогаш беше неизбежно: сепак ова е нелегална војна за агресија на Путин. Но, малкумина внатре или надвор од Украина веруваа дека тоа ќе се случи толку брзо.

Има очигледни прашања за практичноста на предавањето на Путин на суд – како, каде, кога? (Одговори: со тешкотија; кој знае; и не наскоро.) Но суштинското образложение е непобитно. Барањето одговорност од високи политички и воени лидери е токму она за што беше формиран МКС, пред 25 години. Ако не Путин, кој?

Ова е првиот налог на МКС што е издаден во врска со војната во Украина - разумно можеме да претпоставиме дека ќе следуваат повеќе. (Повеќето набљудувачи очекуваат дека може да има до 10 главни случаи вкупно.) Обвиненијата се тесно поставени, наведувајќи дека постојат „разумни основи“ да се верува дека Путин и комесарката на неговите деца, Марија Лвова-Белова, се одговорни за депортацијата на деца од окупирана Украина во Русија. Судот го постави своето знаме на највисоко ниво, со очигледно влијание.

По запрепастувачката тишина, водечките про-Кремљ коментатори станаа буквално нуклеарни. Водителот на руската државна телевизија, Владимир Соловјов, повика на „веден нуклеарен напад“ врз секоја земја што би се осмелила да го уапси рускиот лидер, а други поднесоа слични барања.

Збунетоста одразува колку објавата го фати Кремљ несвесен. Меѓународниот суд го означи лидерот на една од најмоќните земји во светот како осомничен за воени злосторства, без датум на истекување.

Тоа има импликации, не само за претстојниот самит на земјите од Брикс (Бразил, Русија, Индија, Кина и Јужна Африка), што ќе се одржи во Јужна Африка во август. Секоја земја што ја ратификувала основачката повелба на МКС, Римскиот статут, е обврзана да уапси обвинет ако тој е во јурисдикција на таа земја. Јужна Африка, овогодинешниот домаќин на Брикс, е основач на МКС. Накратко: играта продолжува.

Постојат три сценарија за тоа како би можела да се одигра дилемата на Путин. Првата можност: Путин може да лета за Јужна Африка и да биде уапсен додека излегува од авионот. Тој најдраматичен исход е неверојатен од очигледни причини, освен ако Путин има повеќе самоуништувачки нагони отколку што сме виделе досега.

Втора можност е тој да долета, откако доби гаранции од Јужна Африка дека ќе му пркоси на МКС и ќе го остави во мир. Во 2015 година, јужноафриканската влада ја игнорираше наредбата од сопствените судови и му дозволи на суданскиот лидер Омар ал-Башир да го напушти самитот на Африканската унија, тврдејќи потоа дека ужива имунитет како шеф на држава. Граѓанските групи беа огорчени. Јужноафриканскиот суд подоцна пресуди дека владата се однесувала „срамно“.

Осум години подоцна, ситуацијата е поинаква. Посетата на Путин би се одржала под посветла глобална рефлектор од краткото присуство на Башир на самитот на АУ. Оваа недела, Јужна Африка рече дека „ги знае своите законски обврски“, што звучи многу како да не сака повторно да предизвика драма на ниво на Башир. Веројатно пораката така ќе се слушне во Кремљ.

Што нè доведува до третиот и најверојатен исход: Путин како не-шоу. Тоа е безбеден начин да се осигураме дека тој нема да биде уапсен, гонет или затворен долги години. Таа, исто така ја спасува Јужна Африка од правење незгодни избори за нејзиниот сојузник.

Но, овој исход не е бесплатен за Путин. Не би бил одличен изглед за лидер кој сака секогаш да зрачи со аура на моќ. Вистинската причина за престојот ќе им биде јасна на сите, вклучително и на милиони Руси - тоа практично ќе биде етикета „осомничен за воени злосторства“ залепена на политичкото чело на Путин.

Обвинението не мора да води до предвремено судење, се разбира. Но, околностите се менуваат, како што открија другите, од водачот на босанските Срби Радован Караџиќ до чадскиот диктатор Хисен Хабре. Башир, кога не беше во болница, сега е во затвор. (Суданската влада вети дека ќе го предаде на МКС, иако има малку знаци за тоа.)

Најблиска паралела, за Путин и обвинителите, е Слободан Милошевиќ, српскиот водач обвинет од Трибуналот за воени злосторства во Хаг во 1999 година. 

Но, обвинетиот Милошевиќ се сметаше за пречка за подобар живот. Во октомври 2000 година,  огромните толпи во Белград за две недели го принудија семоќниот претседател да ја напушти власта. Неколку месеци подоцна, во неколку кутии во балканскиот трибунал за воени злосторства насловени како „Слободан Милошевиќ: изјави за поддршка на убиствата“. Во јуни 2001 година, две години по првичното обвинение, српската влада го предаде Милошевиќ во Хаг. Почина зад решетки, на судење за геноцид.

Ништо во џиновската Русија нема да биде толку едноставно, особено во контекст кога опозицијата е толку ефективно уништена во текот на многу години. Но, судбината на Милошевиќ може во меѓувреме на Путин да му даде неколку непроспиени ноќи.

Во минатото, судот беше критикуван за двојни стандарди, наводно прекумерно фокусирање на африканските држави и проблеми со легитимноста. Истрагите на судот се секако неопределени, не само поради начинот на кој тие се структурирани - африканските држави го сочинуваат најголемиот блок-член на судот и тие беа особено активни во покренувањето на случаите. Писмото на судот обично не се применува ако некоја земја не го ратификувала статутот на МКС (Украина ја прифати надлежноста на судот, што го прави возможен тековниот случај).

Речиси две третини од земјите-членки на ОН сега се членки на МКС, што е добар почеток. Но, видливи пропусти ги вклучуваат Сирија, Мјанмар, Етиопија, Русија, Кина и САД. Но, се отвораат нови можности. Важноста на универзалната јурисдикција - апсења насекаде во светот за најтешките злосторства - продолжува да расте.

Минатонеделното соопштение на МКС може да го отвори патот за многу повеќе. Правдата е од огромно значење за Украинците, како што потврдуваат анкетите. Тоа е исто така важно за оние кои страдале од злосторства извршени во конфликтни зони низ целиот свет.