„Денес, Либанците не реагираат како нација изненадена од војната, туку како нација на која никогаш не ѝ било дозволено целосно да се опорави од претходната“, опишува еден жител на Бејрут како многу Либанци се чувствуваат кога се вовлечени назад во воените игри меѓу Израел и иранскиот сојузник Хезболах. Либанците коментираат дека кога немате земја на која можете да се потпрете со генерации, тогаш инстинктите за преживување стануваат посилни, учите како да управувате во секоја ситуација и да зачувате средство кое никогаш не губи вредност - способноста да се смеете на сопствената судбина.

Светската јавност е полна со предвидувања дека најновите напади на САД и Израел врз Иран ќе го променат личниот опис на Блискиот Исток. Секој ден има лицитирање со тврдења за тоа кој ќе биде најголемиот победник, а кој ќе биде губитник, дали некои вчерашни сојузници ќе се свртат едни против други, а старите непријатели ќе склучат барем привремен брак од пресметки.

Судејќи според пишувањата во либанскиот печат, жителите на оваа блискоисточна земја, сместена меѓу Сирија и Израел и со Иран што се преселува во нејзиниот двор благодарение на милитантната организација Хезболах, не очекуваат ништо друго освен уште една „горчлива чаша“. Населението кое преживеа граѓанска војна, надворешни конфликти, економски колапс, политичка парализа и експлозија што го уништи неговиот главен град сега е повторно вовлечено во воените игри меѓу Израел и неговиот ирански сојузник Хезболах.

Сите истражувачи на јавното мислење во Либан доаѓаат до истиот заклучок: на мнозинството луѓе веќе им е „преку глава“ за да бидат неволно вовлечени во уште една војна, но во исто време не ѝ веруваат на својата земја дека ќе може да ги заштити и да му се спротивстави на Хезболах. Оваа шиитска група, родена среде домашни и регионални превирања, прерасна во најмоќната парадржавна вооружена организација на Блискиот Исток.

Со децении, Хезболах постои во центарот на либанската политика како продолжена рака на Иран, еден вид отпадник, „држава во држава“, а многу често и како „држава над држава“. Помошта на Иран за „браќата по оружје“ се проценува на 700 милиони до 1 милијарда долари годишно, а Хезболах не ги користел овие пари само за воени цели, туку воспоставил и паралелен економски систем во Либан.

Илјадници семејства зависеле од таа економија. Благодарение на иранските пари, Хезболах формирал свои институции како замена за отсутната држава, која обезбедувала здравствена заштита, образование, социјална помош и поволни кредити.

Во ситуација кога дури и Иранците не знаат како ќе го преживеат хаосот што ги снашол и нивната понатамошна финансиска поддршка за Хезболах е сериозно доведена во прашање, некои аналитичари веруваат дека ова „би можело дополнително да ги оптовари веќе кревките јавни институции“. Сепак, многу поголем број либански економисти проценуваат дека Хезболах е во голема мера одговорен за фактот дека Либан практично повеќе нема држава.

Во својот извештај насловен како „Кршливо закрепнување“, Светската банка наведува дека Либан, по низа години пад што кумулативно изнесуваше 40 отсто од 2019 година, минатата година конечно постигна економски раст од 3,5 отсто. Тоа првенствено се темелеше на малото закрепнување на туризмот и зајакнувањето на потрошувачката благодарение на дознаките од странство, пренесува Biznis i finansii. 

Сепак, инфлацијата не се предава. Потрошувачките цени се зголемија за над 16 oтсто до крајот на 2025 година, особено поради укинувањето на субвенциите за електрична енергија и телекомуникации, повисоките царински давачки и новите даноци за индустрискиот сектор. Цените на кириите скокнаа за 55 отсто, додека трошоците за електрична енергија се зголемија повеќе од двојно.

Владиниот буџет за оваа година колоквијално се нарекува „буџет за плати и пензии“, бидејќи повеќе од половина од буџетските расходи се наменети за овие ставки во обид да се врати куповната моќ во јавниот сектор.

fotom Wikipedia/ Ismail Küpeli