Изгледа поопасно и посмртоносно од грипот или само се навикнуваме на грипот? Може да предизвика благи, минливи симптоми, но исто така и тешки и брзи компликации. Дојде до човекот од лилјак и може да се пренесе како и секоја друга вирусна болест. Или можеби не?

Засега е сихурно да се каже - коронавирусот е глобална закана и непознат вирус. Изолиран е на крајот на минатата година во кинеската провинција Вухан, каде епидемијата започна, а науката, навистина забрзано, допрва го изучува, дали утре ќе стане сезонска болест која вообичаено ќе дојде кај нас во зима и против која превентивно ќе се вакцинираме или пред нас имаме црно сценарио.

Токму Светската здравствена организација (СЗО) ги рангираше непознатите причини за заразни болести за кои вакцина или лек не постоеше пред една година меѓу 10-те глобални закани по здравјето. Покрај еболата, оваа листа го вклучува и вирусот зика и и коронавирусот.

Конкретно, од коронавирусот биле наведени МЕРС и САРС и „болест Х“, која била опишана како „непознат патоген што може да предизвика сериозна епидемија и за кој треба да се подготвиме“. Дали е актуелниот коронавирус е "болест Х", никој денес не може да каже со сигурност. Првенствено затоа што станува збор за непознат вирус што треба прво да се разјасни, како воопшто навлезе во луѓето и стана заразен?

- Повеќето коронавируси инфицираат животни, но не и луѓето. Енигмата е причината зошто некои видови на коронавируси сè уште ги заразуваат луѓето. Водечките виролози имаат интересна теорија која предупредува дека на одредени места, како што се многу специфични пазари во Азија, луѓето всушност изложуваат едни на други одредени видови на животни кои никогаш нема да стапат во контакт во природата. Ваквите состојби создаваат потенцијал за интеракција на одредени бактерии или вируси кои доаѓаат од различни животински видови и се подложени на типична генетска рекомбинација или слични настани што всушност создаваат нови единки.

Резултатите од структурата на вирусен геном, кои штотуку беа објавени, можат да го поддржат ова, неговите одделни делови како на пр. С-протеинот (Спајк протеин) и мембранскиот протеин (М-протеин) содржат големи промени предизвикани од бројни мутации, на пр. С-протеинот содржи низа од 39 нуклеотиди кои се слични на геномот на индивидуалните индо-пацифички риби, што укажува на голем број на сè уште нејасни рекомбинации на индивидуалните геноми присутни во природата. Иако се смета дека лилјакот е извор на вирусот, има голем број на неодговорени прашања дека резултатите од неодамнешниот труд во магазинот Лансет на првите девет пациенти укажуваат дека осум пациенти го посетиле пазарот на морски плодови Хуанан а едно лице никогаш не било на тој пазар.

Но, ова лице се наоѓало во хотел во близина на пазарот, што укажува на можноста за пренесување на вирусот на еден сосема непознат начин. Иако лилјаците се сметаат за извор на вирусот, скоро сигурни се и другите животни кои се вклучени во преносот на вирусот бидејќи епидемијата за прв пат е забележана во декември 2019 година кога лилјаците во најголем дел се во хибернација (зимски сон). И, точно е дека лилјаците воопшто не се продавани или пронајдени во близина на пазарот на Хуанан, што покренува дополнителни прашања - објаснува Проф. др. Драган Приморац, научник и генетичар.

Првото нешто што во светот се појави беше анализата на геномот на вирусот 2019-nCoV - „новиот коронавирус од 2019“. 

Проф. Приморац вели дека е утврдено оти геномот на тој вирус  е „направен од единечна молекула т.н. RNK (mRNK)  и содржи 29 903 нуклеотиди“; но и дека не ги знаеме патиштата на неговиот пренос.

Потрага за идеална терапија

- Друг особено загрижувачки податок од информациите што деновиве ги предизвикуваат светските водечки власти во областа на вирологијата е изјавата на проф. Ентони Фаусиус, директор на Националниот институт за алергија и заразни болести во САД , кој смета дека асимптоматските луѓе можат да го пренесат вирусот, што е особено голем проблем, затоа што ако не знаете или не можете навремено да го идентификувате изворот на ширењето, не можете да го запрете ширењето на епидемијата. 

Проф. Богох, инфектолог од Универзитетот во Торонто, кој тврди дека секое лице кое ја пренело инфекцијата има некои од симптомите иако овие симптоми не се целосно развиени. Во секој случај, статистиката досега покажува дека умираат околу 2% од пациентите заболени од 2019-nCoV.

Значајно е дека вирусот 2019-nCoV е пронајден во првите девет субјекти, пријавени првично од научниот магазин Лансет,кој прикажа секвенци од повеќе од 99.98%, што укажува на тоа дека вирусот само неодамна се инфилтрирал во човечката популација , најверојатно од една локација. Деновиве, може да се прочита дека во некои клиники се вклучени и лекови (Ритонавир и Липонавир) кои се користат во третманот на лица заразени со ХИВ и грип во терапевтскиот процес.

Во исто време, се работи интензивно на развој на вакцини против mRNA, кои во други случаи покажаа силен имуностимулаторски ефект. Идејата за овој вид вакцина е дека со вметнување индивидуални сегменти (секвенци) на т.н. гласници или mRNA на вирусот во организмот всушност го стимулираат имунитетниот систем на организмот да започнат со производство на антитела на вирусот и покрај тоа што тој никогаш не бил во контакт со таа личност ... - наведува познат научник, истакнувајќи дека друга група научници работи на производство на таканаречени моноклонални антитела кои би се поврзал со вирусот.

Како заклучок, како вели, по откривањето на генетската структура на вирусот, се роди идејата дека идеалната терапија треба да вклучува вештачки создадено влакно mRNA што ќе се врзува за вирусни mRNA молекули, додека некои научници откриваат рецептори важни за влез на вирусот во клетката, врз основа на која планираат да развијат друга терапија.

Од сето погоре, јасно е дека светот тукушто го запознава тој коронавирус, дека работи на стотина фронта, и дека во моментов може само да се обиде да спречи неконтролирано да се шири болеста. Бидејќи новите податоци за болеста доаѓаат од Кина, исто така и глобалниот страв со сите свои последици. Сите потенцијално заразени луѓе се етикетирани, а дискриминацијата против сите Азијци станува опасен секојдневен живот. Економските и политичките последици од епидемијата допрва треба да се додаваат. Во последните 15 години, во светот се случиле три големи избувнувања на коронавируси и, според проф. Приморац, нема причина да се исклучи можноста повторно да се случи епидемија со нов од ваков вид.

Foto: Profimedia